LOMCE.+Inmunitatea


 * Immunitate sistema. Txertoak. ** **Zelulen, odolaren eta organoen donazioak eta transplanteak. **

Edward **Jenner** (1749-1823).
 * 1.- Inmunologiaren historiari buruzko zenbait data: **.
 * [[image:Jenner.jpg width="179" height="279" align="center"]]

Louis **Pasteur** (1822-1895) || ||

 **Edward Jenner** eta **Louis Pasteur** izan ziren, besteak beste, inmunitate kontzeptuaren oinarriak jarri zituztenak. Kontzeptua definitzerakoan, gaixotasunik ezaren egoera (egoera inmunea) aipatzen da lehen hurbilpen batean. Baina zehatzago esanda, gorputzaren barne-ingurunean sartu den edozein gauza arrotz (molekula bat, birus bat, bakterio bat edo beste bizidun baten zelulen bat) errefusatzeko dugun gaitasuna da inmunitatea. Askotan, **Inmunitate-sistemaren** funtzio biologikoa, organismoa eta indibiduoa babestea dela esaten da. Baina babes funtzioa baino, maila indibiduala, banakoen eremua zehaztea dela esan beharko genuke, hau da: **osagai zelular eta molekular propioak eta "arrotzak" bereizten ditu eta "arrotzak" erasotzen ditu deuseztatu arte**. Gehiengoetan lan honek onura dakarkigu (babes funtzioa) baina beste kasu batzuetan kalte bat edo heriotza ekartzen digu (transplante kasuetan, gaixotasun autoinmuneak ...). Honetaz gain, beste funtzio hauek azpimarra daitezke: **a)** -. Agente patogenoen presentzia (organismoan) hautematea. **b)** -. Patogenoak kokatutako ehunetatik eta organoetatik kanporatzea (edo deuseztatzea). **c)** -. Gehienetan, agente patogeno berberak sortutako beste infekzioren bat prebenitzea. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**d)** -. Sistema honek hiru osagai mota ditu: **Organoak**, **zelulak** eta **molekulak** (inmunoglobulinak izeneko proteina globularrak); ikusi ondoko atalean.
 * <span style="color: #082ef2; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 120%;">2.- Inmunitate kontzeptua: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Inmunitate sistema **organo** isolatu batzuek, **zelulek** (zelula plasmatikoak, linfozitoak eta makrofagoak) eta hainbat **molekulek** (antigorputzak edo inmunoglobulinak) osatzen dute. Anatomikoki nahiko sakabantuta dauden organo batzuek osatzen duten arren, unitatetzat (multzo koordinatu bezala) har daiteke organo guztiak zirkulazio sistemaren eta sistema linfatikoaren bitartez elkar komunikaturik daudelako. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Zelulen artean, linfozitoak dira ugarienak, eta makrofagoekin batera, parte hartzen dute funtzio inmunologikoetan. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**3.2- Inmunitate Sistemaren zelularik garrantzitsuenak**: **Leukozitoak** (motak):
 * <span style="color: #082ef2; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">3.- Inmunitate sistemaren osagaiak: **
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">3.1- Inmunitate Sistemaren Organoak: **



<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Kapilarren paretak zeharka ditzkete (diapedesi-prozesuaren bidez) eta infekzioa gertatzen den tokiraino iristen dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Fagozitoak dira. || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Zizare biskarrroiek eta patogenoek eragindako infekzioen aurka jarduten dute || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Makrofago batzuk antigenoen gordailu bezala portatzen dira, etsaien memoria gordetzten dute eta linfozitoei laguntzen diete inmunitate-jardueretan. || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">a) **T linfozitoak:** hezur-muin gorrian sortzen dira eta handil Timora doaz, non umatu (heldu) eta funtzional bihurtzen baitira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">b) **B linfozitoak:** Hezur-muin gorrian sortzen dira eta bertan umatzen dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Bi motako linfozitoak, odolean eta linfan zehar barreiatzen dira patogenoen aurka aritzeko.
 * **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Neutrofiloak ** || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Hiru edo lau lobuluko nukleoa dute (nukleo bat baino gehiago dutela ematen du). Zitoplasma lisosoma ugari daude.
 * **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Eosinofiloak ** || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Nukleoak bi lobulu ditu, saltxitxa itxurakoa. Hauek ere kapilarretatik atera daitezke eta Fagozitoak dira.
 * **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Basofiloak ** || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Nukleoek S baten itxura dute eta bikorrak dauzkate zitoplasman. Bikorr hauen substantziak askatzen direnean, erantzun inmunitarioaren adierazgarri den hanpadura edo inflamazioa sortzen da. ||
 * **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Monozitoak ** || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Giltzurrun itxurako nukleoa dute. Ehunetan zehar hedatu eta kokatzen dira. Ehunetara iristen direnean makrofago bihurtzen dira, substantzia arrotzak fagozitatzen dituzte.
 * **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Linfozitoak ** || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Zelula txikiak dira, borobilak, eta barne ingurunearen gehiengoa nukleoak betetzen du. Bi motako linfozitoak bereizten dira:

T linfozitoen jarduera B linfozitoen jarduera. || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Inmunitate-sistemak, bere funtzio biologikoak bete ahal izateko, gorputzaren egitura, organo eta sistema desberdinak konprometitzen ditu. Konplexutasun maila txikitik handira ordenatuta, ondoko inmunitate mekanismoak bereiz daitezke:
 * <span style="color: #082ef2; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px; line-height: 1.5;">4.- Inmunitate mekanismoak: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">a) **//Hesi anatomikoa//**: larruazala eta mukosak (epitelio hezeak) dira organismoaren lehenengo hesia mikroorganismoak sartzea eragozteko. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">b) //**Hesi kimikoa**//: Hainbat substantziak bakterioak garatzea eragozten dute: **izerdia** (pH azidoduna, 3,5-koa) **urin gastriko**ek (1-tik 2-ra bitarteko pH), **duodenoko jariakin** basikoa (8 pH-koa) ..... <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">c) //**Hesi biokimikoa**//: jariakin batzuek (**malkoak**, **sudurreko mukosa**rena, **listua** ...) bakterioen aurkako substantziak daukate haien osaeran; adibidez listuaren //lisozima-k//, pareta bakterianoa desegiten du. Gizonezkoen espermaren //espermina// osagaia antimikrobianoa da eta emakumezkoen bagina-ko jariakinak ere bai. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">d) **//Hesi ekologikoak//**: Mikroorganismoen hazkuntzarako baldintza desegokiak dira (gorputzaren tenperatura adibidez).
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">3.1- Ez-berariazkoak: **
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">**3.1.1** - **Hesi anatomiko eta fisiologikoak:**

|| <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">**3.1.2**- **Hanturazko erantzuna**: adibidez, azaleko zauri kasuetan. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Azaleko zaurian kaltetu diren zelulek substantzia kimiko batzuk jariatzen dituzte. **Jariaketa honek** eragingo du gorputzaren erantzuna, infekzioei aurre egiteko. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">//Lehenego urratsa//: jariatutako substantziek, odolean dauden zenbait zelula (neutrofiloak, monozitoak) zauritutako eremura erakartzen dituzte. Zelula hauek, gorputzean sartu diren mikroorganismoak jango dituzte (fagozitoak dira), zauri-eremura iritsi bezain pronto. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">//Bigarren urratsa//: zauri inguruan, odol-fluxua areagotu egingo da eta odol-hodiak hedatzen dira; horrela, mikroorganismoak jango dituzten zelulak (fagozitoak) errazago iritsiko dira zona kaltetura.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Hemen ikus dezakezue makrofago-zelula bat agente patogenoak fagozitatzen ari dela. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Eta ondoko bideoan, gure odol-zelula mota bat,(**globuxka txuri** bat) bakterioak irensten eta desegiten ari dela media type="youtube" key="JnlULOjUhSQ" width="294" height="219" align="center"

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Hanturazko erantzunaren ikurrak, **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Celso **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">ren ikurrak deitzen dira, medikuntza klasikoan: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">1.- **Beroa** (//Calor//) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">2.- **Gorritasuna** (//Rubor//) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">3.- **Hantura** (//Tumor//) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">4.- **Mina** (//Dolor//) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">5.- Kaltetutako elementuaren funtzio biologikoaren galera (//functio// //laesa//).

|| <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**3.2- Berariazkoak (edo espezifikoak)**: Erantzun inmunologikoa espezifikoa. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Erantzun inmunologikoa ornodunok substantzia arrotzetatik edo halakotzat hartzen ditugunetatik (**antigeno**etatik) babesteko dugun mekanismoa da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Linfozitoak (odol-zelula mota) dira erantzun honen eragileak. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Erantzun inmunologikoak hiru propietate ditu: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">a) **Oso erantzun espezifikoa da**, erantzuna piztu duen etsaiari (antigenoari) soliki eragiten dio. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">b) **Memoria izaten du**, hau da, antigeno berarekiko bigarren kontaktua egokitzen denean, erantzuna azkarrago eta indartsuago gertatzen da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">c) Gure gorputzaren molekulak eta zelulak gure gorputzarenak ez direnengandik bereizteko gaitasuna dauka; **elementu arrotzetatik "babesten" gaitu** (transplante kasuetan, organo arrotza errefuxatzekotan, "babesa" hitza egokia ez bada ere). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Antigenoa**: Gorputzean sartu eta erantzun inmunologikoa eragin dezakeen edozein substantziari antigeno esaten zaio. Mikroorganismoak, makromolekulak ..... <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Antigorputza**: Antigenoarekin modu espezifiko batez lotzen diren molekula da ( inmunoglobulinak izeneko molekula glikoproteinikoak). Egitura molekular konplexua dute. **B motako linfozitoek ekoizten dituzte**. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Erantzun inmunologikoaren prozesuak oso konplexuak direnez ez dira lantzen DBH 3. mailan; Batxilergoaren 2. mailan ikasiko ditugu.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Txertaketa gorputza infekzioaren aurrean prestatzeko prebentziozko neurria da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Gaixotasuna hartu aurretik, mikroorganismo infekziosoaren edo antzekoen indibiduo hilak edo ahulduak injektatzean datza txertaketa, horrela dagokion erantzun inmunologikoa eragiten da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Txertaketaren sortzaileak **Jenner** eta **Pasteur** izan ziren. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Txertoak inmunitate sistemak duen oroimenari (memoriari ) zor dio bere eraginkortasuna. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Berariazko txertoa inokulatzeak B eta T linfozitoen (odol-zelula mota) sintesia eragiten du, eta horiek, txertoan inokulatu den agente patogenoaren antzekoren batek infektatzen bagaitu, gure gorputza dagoeneko prest dago erasoari aurre egiteko. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Txertaketari esker baztanga edo nafarreria, poliomelitisa, tetanoa, difteria erabat edo ia-ia desagertu dira gure gizartean. Gaur egunean umeen txertaketa derrigorrezkoa ez bada ere, pediatra gehiengoek txertoak jartzea aholkatzen dute.
 * <span style="color: #082ef2; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">5.- Txertoak: **



media type="youtube" key="HRO8pUy-7qs" width="560" height="315" align="left" <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Pertsonen arteko organo eta ehun transplantea oso gauza arrunta da gaur egungo medikuntzan. Organoen transplanterako teknika kirurgikoak ez du dagoeneko arazorik, bai ordea hartzailearen inmunologi sistemak organo "arrotz" horren aurrean erakuts dezakeen errefusak. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Transplantea ondo atera dadin, organorik egokiena <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">aukeratzea da oinarrizkoena <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">, hau da, hartzailearekiko bateraezintasun txikiena duena. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Horrekin batera, botika inmunosupresore gero eta hobeak daude, eta horiei esker, transplantean gerta daitekeen errefusa eta eragin sekundario kaltegarriak murriztu egin daitezke. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Botika Inmunosupresorekin, hartzailearen inmunitate sistema ia-ia jokoz kanpo jartzen da eta horrela, ezin du identifikatu organo berria organo "arrotza" dela, errefuxa gerta ez dadin.
 * <span style="color: #082ef2; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">6.- Transplanteak: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Arazorik handiena, organo falta da. Organoak egoera berezian hil direnen pertsonengandik hartzen dira, baldin eta beraiek, aldez aurretik, edo senideek, euren borondatez horretarako baimena eman badute. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Biziengandiko organo-transplantea ere posiblea da giltzurrunaren kasuan, baina senideen artean baino ez dago onartuta eta inolako irabazpide asmorik gabe egiten bada. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Aurpegiaren transplantea, Barcelona-ko Vall d´Hebron Hospitalean <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">media type="youtube" key="C4i0L3_CjK4" width="560" height="315" align="left"Azken urteotan, **transplante-katea** formatua indarrean jarri da, pertsona ezezagun artean eta askotan organo desberdinekin. Kateari hasiera emateko, beti "**samaritano**" bat behar da, lehenengo emailea, onurarik atera ez duen bakarra. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Katearen bigarren elementua, organo horren hartzailea izango da eta horren truke, haren senide edo lagun batek katearen hirugarren elementuari beste organo bat emango dio, eta horrela jarraituko dugu katea edo segida bukatu arte.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ikusten denez, katea hauek biziengandiko trasnplantekoak izaten dira eta koordinazio-lan handia eskatzen dute behin hasiz gero. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Maiz ikusten dugu kontzientziazio-kanpainak, biziengandiko transplanteren aldekoak nahiz hildakoan gure organoak eta ehunak eman ditzagun, horrela pertsona baten bizitza salba edo bere bizi.kalitatea hobetu daitekeelako.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">Aurkibidera