LOMCE.DBH4.Herentzia


 * Herentzia mendelianoa eta karaktereen transmisioa. **

Kontzeptu hiztegi orokorra (gaztelaniaz, animazio askorekin): Genetikaren hastapenak: Kontzeptu- hiztegia eta animazioak (gaztelaniaz). Apunte inprimagarriak ondoko pdf fitxategian: //Mendel-en legeak. Gizakiaren mutazio mendelianoak//. Fitxategi honetan informazioaren gehiengoa gordetzen da, irudi eta animazioekin, beraz, erabiltzea komeni zaizu.
 * 1.- Herentzia mendelianoa: hastapenak. **

** 1.1- Gregor Mendel **: media type="youtube" key="rl-MjwEqE50" height="199" width="268" align="left" 1865 eta 1866an **Gregor Mendel** abadeak agertutako enuntziatuak dira, bizidunen ezaugarriak belaunaldi batetik bestera nola transmititzen diren azaldu nahi dutenak. Herentziari buruzko lehen ikerketa zientifikoak burutu eta genetika klasikoaren oinarriak jarri zituen lehenengo zientzialaria izan zen Mendel, genetikaren aitatzat hartzen dena. Bere lanak 1866an argitaratu baziren ere, Mendelen ekarpenak ez ziren aintzakotzat hartu 1900 urtera arte, Hugo de **Vries, Carl Correns eta Erich von Tschermak** ikerlariek, Mendelen ondorio berdinetara iritsi zirenean. Mendelen ikerketak argitaratu zirenean geneak eta kromosomak oraindik ez ziren ezagutzen. Mendelek, beraz, ez zuen inoiz "geneez" ezer idatzi, "herentziaren faktoreez" baizik. Hala ere, intuizio handia aitortu behar zaio, genetika modernoaren aurkikuntzak ezagutu gabe genetika klasikoaren oinarriak finkatu zituelako.

Zer egin zuen Mendel-ek?. Mendel-en legeak (animazioa) Hots, karaktere batekiko homozigoto desberdinak diren espezie bereko bi organismo gurutzatzean, lehenengo belaunaldiko hibrido guztiak berdinak dira, bai fenotipoan nahiz genotipoan. **2.- Legea**: //"Karaktere bakoitza eragiten duten aleloak banatzen dira gametoak sortzean, hots, ez daude betiko lotuak"// (**alelo-bikotea osatzen duten geneen bereizketaren legea).** Honen ondorioz lehenengo belaunaldian ezkutaturik geratu diren gene azpirakorrak bigarren belaunaldian azaleratzen dira. Bigarren belaunaldiko ondorengoak, beraz, ez dira uniformeak. Ezkerreko irudian, 1. eta 2. legeen irudikapena. **3.- Legea**: "//Karaktere edo ezaugarri bat zehazten duen gene bakoitza bere gisa transmititzen da, besteekiko era independentean"// (**karaktereen herentzia independentearen legea).** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Karaktere desberdinen arteko erlazioa aztertuz azaldu zuen Mendelek 3. legea. Lehenengo bi legeak osatzeko ilarren karaktere bat aztertu bazuen (haziaren kolorea, esaterako), 3. legea azaltzeko bi karaktere desberdin aintzakotzat hartu zituen. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Bigarren eta hirugarren legearen arteko nahasketak egon daitezke enuntziatuak ongi ulertzen ez badira. Bigarren legeak alelo-bikotea osatzen duten geneen independentziari egiten dio aipamena, eta hirugarren legeak karaktereen independentziaz jarduten du (hots, ilarraren "azalaren itxura" karakterea independentea dela ilarraren "haziaren kolorea" karakterearekiko).
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">1. Legea: **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;"> " //<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Arraza puruko bi organismo gurutzatzean, lehenengo belaunaldiko ondorengo guztiak berdinak dira" //<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;"> ( **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">uniformitatearen legea **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ezkerreko irudian, 3. legearen irudikapena ikus daiteke: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Esan beharra dago Giza-karaktereen herentzian, herentzia mendelianoa gutxienekoa dela; giza karaktereen gehiengoa ez dira mendelianoak eta herentzia konplexuago batez transmititzen dira.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Mendel-en legeak beraz, badituzte "//mugak//" edo "//baldintzak//": <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Mendel-**en legeek behar dituzten baldintzak: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">1.- **Gene batek karaktere bat**, erlazio bijektiboa izan behar da gene eta karakterearen artean. Adibidez, larruazalaren kolorea zehazterakoan sei genek hartzen dute parte eta jakina, larruazalaren kolorea ez da heredatzen Mendel-en legeen arabera.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">2.- **Geneak bi alelo besterik ez du izango**. Gene aleloanitzekin lege hauek ez dira betetzen. Hau da, gene batek hiru edo alelo gehiago dituenean, haren herentzian ez dira beteko Mendelen legeak.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">3.- **Hirugarren legearen kasuan**, aldiberean transmitizen diren bi geneak, kromosoma desberdinetan egon behar dira. Hala ez balitz, kromatide berean daudenean, bi geneak batera transmititzeko joera dute eta ez konbinaketa independientearen arabera.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Giza espeziean sexuaren zehazpena kromosoma pare berezi baten ardura da, **sexu-kromosomak**.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">1.2- Sexua zehazteko estrategia Giza espeziean: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Gure 23 kromosoma paretik, sexu-kromosoma parean biltzen dira sexuarekin erlazionaturik daude informazio guztiak; gainontzeko 22 pareetan, gorputzaren beste organo eta sistemekin zerikusia duten informazioak kokatzen dira, baina ez sexuari buruzkoak, horregatik deitzen dira //kromosoma somatikoak// (//soma// = gorputza) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Gizakiak erabiltzen du **XX**/**XY** sistema: Arra heterogametikoa (XY) eta emea homogametikoa (XX); Hau da Gizakiaren kasua, eta ekinodermatuak, moluskuak ... <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Beraz, gizonezkoen zeluletan XY kromosomek osatzen dute sexu-kromosoma parea eta emakumezkoen zeluletan XX kromosomak aurkitzen dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">X kromosoma Y baino handiagoa da, irudian ikusten denez. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Beste sistema desberdin batzuk (arra homogametikoa, oreka kromosomikoa ....) erabiltzen dira beste bizidunetan (Batxilergo 2. mailako Biologian ikasiko direnak).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">[|Sexuaren zehazpen kromosomikoa gizakian]

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Zuhaitz genealogikoa pertsona baten arbasoak (gurasoak, aiton-amonak, berraitonak, ...) eta ondorengoak (seme-alabak, bilobak, ...) zehazten dituen zuhaitz itxurako diagrama bat da, ahaideak lotzen dituzten arbaso komunak erakutsiz. Animalietan, zuhaitz genealogikoari pedigree deritzo eta animaliaren arraza-garbitasuna frogatzeko erabiltzen da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Irudikapen arauak: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**a)** Belaunaldiak zenbaki erromatarrez adierazten dira: I (gurasoak), II (semealabak edo F1 edo filial 1), III (bilobak edo F2 edo flilial 2), IV (F3 ) ....... <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**b)** Laukiek gizonezkoak adierazten dituzte eta zirkuluek emakumezkoak. Genotipoa, edo karaktere zehatz baten alelo konbinaketa, lauki edo zirkulu barnean jar daiteke. Gaixotasun edo karaktere ezagunetan, karakterea adierazten duten banakoen ikurrak kolorez iluntzen dira (urdinez kasu honetan).
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 120%;">1.3- Herentzia adierazteko irudikapen-sistemak: **



**<span style="color: #e3062e; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Jarduera 1. ** <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Zer dakizu zuhaitz genealogikoez? <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">**<span style="color: #e3062e; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Jarduera 2. ** <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Zuhaitz genealogikoak landuz. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Ondoko zuhaitz genealogikoan, saia zaitez falta diren genotipoak betetzen, jakinda **W w** aleloak, //gainartzaile/azpirakor// erlazioan jokatzen dutela elkar eta **X** kromosomaren zati ez homologoan daudela:
 * <span style="color: #e3062e; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;">Jarduera 3. **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Kontuan hartu behar dugu, gametoetan (obozito eta espermatozitoetan) **23 kromosoma** daudela, eta ez 46, zeren eta kromosoma pare bakoitzatik ale bakar bat aurkitzen baita, beraz, gene bakoitzatik **alelo bakar bat** dago. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Taularen hutsuneetan, sor daitezkeen **zigoto**en alelo konbinaketak ikusten dira.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">1.4- Gurutzamenduak adierazteko irudikapen sistema: **
 * //Punnet//-en taulak ** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">(ikusi beheko irudia): Mendel-en gurutzamenduak irudikatzeko beste metodo edo diagrama mota bat da: Punnet-en taulak



<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**ABO** sistema arautzen duen geneak hiru bertsio ditu gizakiarengan: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**A** bertsiokoa (A aleloa) : A glukoproteina sortarazten du globuxka goerrien mintz plasmatikoan. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**B** aleloa: B glukoproteina sortarazten du, eta <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**i** aleloa: honel ez du ezer ekoizten, ez A ez B molekulak. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**A** eta **B** aleloak kodominanteak dira, eta biak dira gainartzaileak i aleloarekiko.
 * 1.5- Odol-taldeen herentzia (herentzia mendelianoaren adibide): ABO sistema **.

**<span style="color: #f20825; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Jarduera 4 **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">.- Odol taldeen herentzia. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Giza-mendelismoaren beste adibide batzuk

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Sexu kromosometan dauden geneak dira, eta zehazten dituzten karaktereak sexuari lotutako karaktereak dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Gizonezkoek **X** eta **Y** kromosoma bana dute, eta alelo batek bakarrik eragiten du kromosoma bakoitzaren segmentu bereizgarriko geneen jarduera. Gizonezkoek gene ginandriko eta holandrikoen alelo bakarra dute; alelo bakar horretan eraldaketen bat (mutazioa) suertatzen bada, mutazioa adierazteko aukera handiagoa dago gizonezkoengan emakumezkoengan baino (emakumezkoek beti gene bakoitzatik bi alelo dituzte eta batean mutazio bat gertatzen bada, oraindik dugu bestea eraldatu gabe). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Mutazio berbera probabilitate desberdinarekin adierazten da sexuaren arabera; hau da sexuari lotutako herentzia,gene holandriko eta ginandrikoetan dauden karaktereen herentzia. Zenbait adibide ezagun: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**a) X kromosomari lotutako herentzia Gizakian: Daltonismoa**: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Daltonismoa edo koloreekiko itsutasun partziala kolore berdea eta gorria (eta batzutan urdina eta horia) zuzen bereizteko zailtasuna da. Akats hori askoz ohikoagoa da gizonezkoengan emakumezkoengan baino. X kromosomako gene ginandriko azpirakor batek eragiten du eta sexuari lotutako herentzia-eredu bati jarraituz transmititzen da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Zer da daltonismoa?  <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**b) Hemofilia**: Odola gatzatu ezinari deritzo. Karaktere azpirakorra da (alelo arruntaren mutazioa) eta gene ginandriko bat da; gizonezko soilik izan dezakete, emakumezko <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">homozigotiko errezesiboak (bi alelo mutatuak direnean) enbrioi-garapenean zehar hil egiten baitira. Eskubian “zuhaitz genealogiko” moduan hemofiliaren transmisioa ikusten da Inglaterrako errege familian. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Oso kasu gutxi ezagutzen dira, gene holandrikoek (Y kromosomaren zati ez-homologoan daudenak) eraginda; hauen artean, <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**c) Hipertrikosi aurikularra**: Y kromosomako gene batek eragiten du; ez dago emakumezkorik belarrietan ileak dutenik
 * 1.6- Sexuari lotutako herentzia **: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">gene **ginandrikoak** eta gene **holandrikoak**:

<span style="color: #ff0000; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Jarduera 5**. Sexuari lotutako herentzia **<span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%;">2.- Ingeniaritza genetikoa: ** <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%;"> <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Ingeniaritza genetikoa geneak manipulatzeko aukera ematen duen teknika-multzo bat izango litzateke. Entzima murriztaileak aurkitu izana funtsezkoa gertatu zen prozedura horiek garatzeko. DNA birkonbinatzailea in vitro erdiestea, hori gero bektoreen bitartez bakterioetan barneratzea eta kopia berdin ugaritan zabaltzea (klonazioa) ingeniaritza genetikoaren erabileretako batzuk dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Gaur egun begi-bistakoa da nolako garrantzia duen ingeniaritza genetikoak medikuntzarentzat eta animalien eta landareen ekoizpena kualitatiboki eta kuantitatiboki hobetzeko. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Making human insulin (adibidez)
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">2.1- Materialak eta teknikak: **
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">a) Entzima murriztaileak **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">: DNA puntu jakin batean ebakitzen duten entzima bakterianoak dira, palindromiko deitzen zaien sekuentzia batzuetan kokaturik, bi harietan berdinak izanik eta base-osagarritasunaren arabera simetria dutela. Entzima murriztaileek DNA segmentu bat ebakitzen dute eta bi aldeetan mutur kohesiboak dituela uzten dute, entzima berarekin ebakitako DNA zatien arteko elkarketa erraztuz.


 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">b) Bektoreak **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">: elementu genetiko autorreplikatiboak dira, hau da, beren DNA bikoiztu dezakete ostatu hartuta dauden zelularen DNAk zer egiten duen kontuan izan gabe, eta horrela, dauzkaten geneak adieraz daitezke. Honako hauek bereiz ditzakegu: plasmidoak (bakterioetan dauden DNA zirkularreko elementuak, kromosoma bakterianoak ez bezalako geneak dituztela) eta birus jakin batzuk.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Nola egin daiteke plasmido-bektore bat ?
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">c) DNA iragankorra **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">: bektore batean barneratu nahi diren geneak dira, horren kopia ugari lortu ahal izateko eta adierazitako proteinaren kopuru handiak ekoizteko. DNA iragankorra manipulatu egin daiteke proteina mutatu bat lortu ahal izateko.

media type="youtube" key="SvKQgVscqJQ" width="336" height="251" align="left" <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">**d) Klonazioa**: DNA iragankorra eta bektorea (biak aurrez entzima murriztaile berarekin ebakiak eta gero DNA-ligasa entzimaren bitartez lotuak) aukeratu ondoren, DNA molekula bakar bat lortzen da. DNA birkonbinatzaile hori zelula batean barneratu behar da (transformazioa esaten zaio prozesu horri) kopiatu eta anplifikatu dadin, eta horrela, horren adierazpena egitean, nahi den proteina horren kopuru handi bat lortuko da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Hautatutako zelula bakterio bat izan ohi da, oso erraza baita manipulatzeko eta oso hazkunde azkarra baitu. Zelula transformatuek, barneratutako gene horrez gain, antibiotiko batekiko erresistentzia duen gene bat adieraziko dute, eta beraz, hazkuntza bakterianoa hazi egiten bada antibiotiko hori egonik, transformatutako bakterioak bakarrik hautetsiko dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">DNA hori, halaber, zelula eukariotikoetan, legamietan edo are ugaztunen zeluletan barneratu ahal izango da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">DNA birkonbinatzaile baten eraketa plasmido batetik eta DNA lineal bitxi batetik abiatuta, entzima murriztaile berberak ebaki ondoren.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ingeniaritza genetikoaren teknikei esker, bi aplikazio desberdin erabil daitezke gaixotasunak aztertzeko: proteinak eskala handian erdiestea eta terapia genikoa.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">2.2- Ingeniaritza genetikoa eta giza gaixotasunen terapia: **
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Giza proteinak bakterioetan sortzea**: bakterioetan gene bat barneratzen da, giza proteina arrunt batentzat kodetzen duena, eta proteina hori purifikatu egiten da proteina horrekin loturiko akatsak edo alterazioak dituzten pertsonei emateko. Bakterioetan bizitzarako oso garrantzitsuak diren giza proteinak sortu dira, hala nola intsulina, hazkuntzaren hormona, interferona eta koagulazioaren VIII. faktorea.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Terapia genikoa**: gene baten alterazioaren ondorioz sortutako hiru mila gaixotasun inguru sailkatu dira. Terapia genikoak organismo bateko zeluletara gene zuzena iristea ahalbidetzen du.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">//Zelula somatikoa//ren terapia: organismoaren zelula jakin batzuetan bakarrik gertatzen da aldakuntza. Zelula horietan DNA barneratuz gero, gene zuzena adierazi ahal izango dute eta okerreko proteinaren edo akastunaren funtzioa berrezarri ahal izango dute. Era honetako tratamenduak egiten ari dira talasemia duten gaixoengan, hemoglobinaren genean zenbait akats dituztela. «Burbuila-haurren» gaixotasun hori eragiten duen adenosina desaminasa entzimaren (ADA) gabezia ere aztertzen ari dira.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">//Zelula germinal//aren terapia (espermatozito eta obozitoak): gene zuzena obulu batera, espermatozoide batera edo zigoto batera helarazten da. Era horretan, indibiduoaren zelula guztiek aldaketa jasango dute, etorkizuneko belaunaldietan iraunaraziz. Gizakiengan oraindik ez da aplikatu teknika hori.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Gene arrotzak barneratu zaizkion zelula batetik garatutako organismo eukariotikoei organismo transgenikoak esaten zaie. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ingeniaritza genetikoan Lehenengoetariko esperimentu bat <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Steps in the creation of a genetically modified plant <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">a) Nekazaritza-ekoizpena ingeniaritza genetiko bidez: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">**//Garia//**ren aldaera transgenikoak, elikagarriagoak eta izurrite eta herbiziden aurrean erresistenteagoak. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">**//Tomatea//**ren aldaera bat, motelagoa heltzen dena.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">2.3- Ingeniaritza genetikoa eta nekazaritza eta abelzaintza arloko ekoizpena: **
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">//Artoa// **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">ren aldaera transgenikoak, hotzaren, izurriteen eta zenbait herbiziden aurrean oso erresistenteak, barneratu zaien geneen arabera.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">b) Abelzaintza-ekoizpena ingeniaritza genetikoaren bidez: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">**//Ugaztunak//**: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">sagu transgenikoak sortu dira, gene eraldatu desberdinak dituztela. Nolanahi ere, horiek espezieak hobetzeko erabili ahal izatea oraindik ere lehen urratsetan dago, eta azterketa hau zientziaren ikuspegitik batez ere proposatzen da.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">//Arrain transgenikoak// **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">: animaliekin egindako aplikazio nagusienak arrainetan egin dira, ernalketa kanpokoa delako, eta horri esker, genea zigotoan sar liteke espermatozoidearen eta obuluaren nukleoak elkartu baino lehen. Karpa transgenikoak sortu dira, askoz ere azkarrago hazten direnak, amuarrainaren hazkunde-hormonaren genea sartu zaielako, eta halaber izokin transgenikoak, tenperatura txikiei aurre egiteko prestatuagoak.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Aurkibidera