Kanpoko+Ziklo+Geodinamikoa.+Eragileak.+Modelapen+karstikoa.

Lurra planetaren gainazalean burutzen den Ziklo Geodinamikoaren zati bat da. Aurreneko Unitateetan Barne zikloa landu dugu; Unitate honetan, Kanpo zikloa aztertuko dugu: eragileak (agenteak), prozesuak, ondorioak (erliebean sortzen diren egiturak ..). Hasteko, ondoko esteka irekitzea komeni zaizue:
 * Kanpoko Ziklo Geodinamikoa: Eragileak. ** **Modelapen Karstikoa. Nafarroa karstikoa. **
 * 1.- Kanpo ziklo Geodinamikoa: **

Kanpo agente geologikoak. **Apunte inprimagarriak** daude (irudiak, taulak, kontzeptuak eta estekak). Honetaz gain, orrialde honetan ikusten diren animazioak, videoak, jarduerak .... baliogarriak dira Kanpoko agenteak eta hauek egiten duten lana ongi ulertzeko.

**Higadura.**  **River erosion** (Zenbait higadura mota: //abrasioa//, //atrizioa// eta //disoluzioa//). Ingeleraz.  Ibaiaren higalana eta meandroen sorrera || media type="youtube" key="-pGy2bYGyMk" height="216" width="290" align="center" **Meteorizazioa.** (euskeraz)  **Meteorizazioa (//Weathering//)** Jarduera honetan, **//Next//** botoia sakatu behar duzu eta meteorizazio kasu desberdin batzuk ikusgai izango dituzu. <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;"> <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Termoklastizitatea eta Haloklastizitatea. <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Meteorizazio mekanikoa eta kimikoa<span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 13px;">(ingeleraz) <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Laboratorio virtual de Meteorización (gaztelaniaz) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Laburpena. Meteorizazio prozesuak (motak)**: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Hiru mota bereizten dira : <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">**Garraio eta sedimentazioa.** <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;"> <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Sedimentuen Ibai-garraio motak.: //Disoluziotan, jauzika, biraraziz eta arrastaka.// <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;"> <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Garraio eolikoa <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;"> <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Garraioa eta sedimentazioa glaziareetan || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Kanpo zikloaren prozesu geologikoak: Higadura, Meteorizazioa, Garraioa eta sedimentazioa
 * <span style="color: #0000ff; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">1.1- Kanpo zikoaren Prozesuak irudien bitartez: **
 * media type="youtube" key="eVEwgh4dExg" height="216" width="290" align="center"
 * <span style="color: #0b3ef5; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Meteorizazio mekanikoa **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">: Dilatazioen eta uzkurduren ondorioa da, gaua eta egunaren arteko tenperatura aldearengatik. Termoklastizitatea eta Haloklastizitatea, kasu.
 * <span style="color: #0b3ef5; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Meteorizazio kimikoa **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">: Harriak osatzen dituzten mineralak zenbait oxidazio kimikoren eraginez eraldatzen eta desegiten dira.
 * <span style="color: #0b3ef5; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Meteorizazio biologikoa **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">: Izaki bizidunek eragindakoa: landareen sustraieek, gizakiak (//Velate//-ko tunelak adibidez ..). || media type="youtube" key="B6p5jXDhDvI" height="216" width="290" align="center"


 * <span style="color: #0000ff; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 120%;">1.2- Kanpo-eragileen jarduera: prozesuak eta sortzen dituzten egiturak. **


 * media type="youtube" key="2_CcxC-nhmw" width="425" height="215" align="center"

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Erliebe modelatzea:** Ikuspegi orokorra. Esteka hauetan ere, Meteorizazioa eta Higadura prozesuak azaltzen dira: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Kanpo zikloa, erliebe modelatzea (Orokorra) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">[|Geomorfologia klimatikoa] <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Higadura diferentziala eta paisaia. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Higadura eolikoa eta paisaia. || media type="youtube" key="SROTOaENeHs" height="175" width="234" align="center" **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Glaziarrak. ** media type="custom" key="11790266" align="center"

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Simulagaiu honen bitartez, glaziar baten eboluzioa baldintza klimatikoen arabera, aztertu behar duzu.
 * Zer adierazten du morrenen kokapenak? Eta mihiaren luzerak?** || media type="youtube" key="GxU7n7NJmj4" height="197" width="264" align="center"

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Ibai-meandroak:** Animazio -simulazio hauetan, ibaiek egiten duten lana azaltzen da: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ibai-geomorfologia <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ibai-terrazak. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Meandroen sorrera <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ibai-modelatzea (gaztelaniaz) || ** Jarduera 1 **. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: normal;"> Ibaien zatiak. ** Jarduera 2. **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Ibaiak. ** Jarduera 3. **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Glaziarrak. ** Jarduera 4. **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Higadura, garraioa eta sedimentazioa.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Kostaldeko modelatzea**:
 * <span style="color: #0000ff; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 16.9px;">2.- Itsasertzeko erliebea: **
 * media type="youtube" key="pJPRk5N6chM" height="241" width="338"

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Kosta-lerroko eraldatze prozesuak

|| <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">**Kostaldeko erliebea**: <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">**Tomboloak** || media type="youtube" key="mwKMLh5LskM" height="240" width="338" align="center"

<span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">**Itsaslabarrak**: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Itsasoak egiten duen higalana, kosta-lerroaren atzeratzea. ||

Jarduera 5. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Agente geologikoak. Jarduera 6. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Meteorizazio fisikoa ala kimikoa? Jarduera 7. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Kanpoko agente geologikoak. Jarduera 8. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Erliebearen modelatze etapak.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**3.1.- Definizioa, eragileak eta prozesu kimikoak**: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Hitza, Karst-etik dator, Italiako ipar-ekialdeko muturrean dagoen eskualde batetik dator. Eskualde hau, Eslovenia eta Kroaziako mendebaldean dago; kareharriz jositako tokia da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Modelatze karstikoa erliebearen eraketaren kasu berezia da. **Euri-uraren ekintzak sortzen du**. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Kareharri (eta igeltsoak) ugariko eskualdeetan sortzen da,** harri mota hauek masa horizontal handiak osatzen dituzten inguru lauetan. Horrelakoetan, euri-urek kareharriak disolbatzen dituzte (edo igeltsoak, balira). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Harrien disoluzioek itxura bereziak eratzen dituzte paisaian, ezagunenak, dolinak, lenarrak eta leizeak dira. <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"><span style="background-image: url(">[|Modelapen karstikoaren prozesuak.] <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"><span style="background-image: url(">Erliebe karstikoa <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"><span style="background-image: url(">Karst baten sorrera <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"><span style="background-image: url(">Leize baten sorrera <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"><span style="background-image: url(">Aralar mendilerroko sistema karstikoa: Mendukilo kobazuloa <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"> media type="custom" key="29337333" align="center"
 * <span style="color: #0000ff; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%;">3.- Karst eta modelatze karstikoa (Lurpeko urek eraginda, Nafarroan, garrantzi handikoa) : **

**<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">3.2.- Karst baten morfologia: ** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Karst** morfologiaren forma nagusiak **lapiaz edo lenarrak (**//kareharri multzoaren gainazaleko arraildurak//**)**, **leizeak (**//estalaktita eta estalagmitekin//**)**, **arroilak (**//cañón, garganta//**),** **torkak**, **haitzuloak** (//sumidero//), sorguneak eta **dolinak** dira. Euskal Herrian karst morfologia dute, besteak beste, Urbasa, Izarraitz, Gorbeia, Aralar, eta Larra-Belagoako mendiek. Aurkibidera itzuli nahi dut.
 * media type="youtube" key="SKFRb1V7ovE?fs=1" height="314" width="392" align="left" || media type="youtube" key="0Y57CSkLCKE?fs=1" height="329" width="555" align="left" ||