LIZZ.5.2

**Parametro trofikoak** ekosistemaren egitura eta funtzionamendua ezagutzeko erabiltzen dira; maila trofiko zehatz batenak edota ekosistema osoarenak izan daitezke. Gehienetan erabiltzen direnak hauek dira:
 * Aldagai trofikoak. Ziklo Biogeokimikoak **
 * 1.-Ekosistema baten Aldagai Trofikoak: **

**1.1- Biomasa (B)**: Maila trofiko batean, Materia Organiko (MO) bizia edo hila bezala metatu den energia kopurua da (Eguzki energia kasu gehienetan). Ekosistema osoa hartzen baldin ba dugu, edo Biosfera balitz, orduan ekosistemaren Biomasa edo Biosferaren Biomasa izango dugu. Biomasa-ren adierazpena: OHARRA: **Gramo batek M.O.** gutxigorabehera, **4 Kcal** edo **4 Cal**. ekoizten ditu. (gluzido 1 g-ek= 4 Cal; proteina 1 g-ek= 4 Cal.; lipido 1 g.-ek= 9 Cal) Egitura konplexuko ekositemek, biomasa kopuru handi bat izaten dute ( basoak adibidez). Ekosistema kontinentaletan landare-biomasa animali-biomasa baino handiagoa izaten da; ekosistema ozeanikoetan alderantziz gertatzen da. Hiru Biomasamota bereizten dira:
 * 1) Materia organikoaren Pisu lehorra edo Carbono organikoaren pisu lehorra, azalera unitateka edo bolumen unitateka: MO-gr/cm2 edo MO-Kg/m3 edo C-Kg/m2 eta abar.
 * 2) Energia kopurua azalera edo bolumen unitateka: Kcal/m2, edo cal/cm3.
 * Biomasa primarioa: Ekoizleek ekoizten dutena.
 * Biomasa sekundarioa: Kontsumitzaileek eta deskonposatzaileek egiten dutena.
 * Hondar-Biomasa: Giza-iharduereetatik eratortzen dena: lastoa, zimaurrak, etxalde-gorokinak, elika-hondarrak ….)

**1.2- Ekoizpena (P)**:Ekositematik dabilen energia fluxuaren neurri bat da.  Definizioa: Denbora mugatu batean egiten den Biomasa unitateak eta bere adierazpena Kcal/m2.urte edo kcal/m2.egun edo Kcal/ha.urte **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> PPN = PPB- (R+X) ** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">ekosistema osoan edo maila trofiko zehatz batean aplika daitekeena. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ekoizpen Primario Garbia, Eguzki-irradiazioaren araberakoa izaten da ( orduan, albedoa, latitudea eta Atmosfera ikasi genuenean aztertu genuen beste aldagaiak). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Batazbeste, **Ekoizpen P. Garbia**, **Ekoizpen P Gordinaren** **%50-a** izaten da, baina ekosistema motaren arabera alde handiak izaten dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Garrantzitsuenen Ekoizpen Primario Garbia taula honetan ikus daiteke:
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Ekoizpen Primarioa (PP)**: Ekoizleek harrapatu duten energia adierazten du, hau da ekoizleek egin duten biomasa denbora unitateka.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Ekoizpen sekundarioa(PS)**: beste maila trofikoeek harrapatzen duten energiaren adierazpena, hau da beste maila trofikoeek egin duten biomasa denbora unitateka.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Ekoizpen gordina(PB)**: Maila trofiko batek harrapatzen duen energiaren guztira.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Ekoizpen garbia(PN)**:Maila trofiko batek harrapatzen duen energiaren guztira, prozesu metabolikoetan (arnasketa zelularra R, jariaketak, gorozkinak, gernua X…) gastatzen dena kenduta. Honen arabera, azter ezazu ondoko ekuazioa:

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Gainazalera iristen (Behe atmosferara) den irradaren %10-koa soilik ekoizleen eskura dago. Energi kopuru handia bada ere, honen %1-3 -koa da fotosintesian erabiltzen dena, gainontzekoa prozesu biologikorik gabeko bidetatik zirkulatzen da (energia exosomatikoa).Kontinenteetan, batazbesteko Ekoizpen Primario Garbia:300-350g Karbono/m <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif;">2 <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">urtekoa izaten da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Ikusten denez, Lurrak jasotzen duen energia kopuruaren oso zati txiki bat ekoizleek aprobetxatzen dute eta organismo bizidunetan sartzen da (energia endosomatikoa).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**1.3- Produktibitatea (p)** : Produktibitatea, EKOIZPENA eta BIOMASA-ren arteko erlazioa da: <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">p= P/B · 100 <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Produktibitate gordina (pB): pB = PB/B <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**1.4- Berriztapen tasa edo //Turn Over// (Q)**: Hau da Produktibitate Garbia edo Q : **Q= PN/B** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Berriztapen-tasak, 0-tik 1-ra bitarteko balioak har ditzake, eta biziduneek bereuan materia organikoa berritzeko behar duten denbora adierazten du (maila trofiko bakoitzean). Ekosistema batetik dabilen energia fluxua baloratzeko, askotan berriztapen-tasak informazio argiago ematen du ekoizpen garbiak baino. //Adibidez//: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> itsas-fitoplanktonaren ekoizpena landaretza kontinentalarena baino txikiagoa da; hala ta guztiz ere, fitoplanktona oso azkar berrizten denez (bizi-zikloa oso laburra eta ugalketa-tasa handia da eta) bere produktibitatea oso handia da eta biomasa-ekoizpena (ekoizpen garbia) landaretza kontinentalaren produktibitatearen tamainakoa izan daiteke.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">//Beste adibide bat//: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Agrobiosistemetan, arto-soro bat kasu, **Q = 0,85** edo **0,9** balio dezake. Larredi batek 0,5 gutxigorabehera eta baso heze heldu batek 0,05 edo 0,1. Hau da **Ekosistema artifitzialeek eta gazteek oso Q handia izaten dute** eta **ekosistema heldueek oso Q balio txikia izaten dute**. Ekosistema gazteetan eta artifitzialetan, egitura oso sinplea izaten da, biomasaren egonaldia oso txikia da eta materia oso azkar zirkulatzen da <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ekosistema helduetan, (klimax egoerakoetan) egitura eta antolamendu maila oso konplexuak izaten dira, egonkortasuna handia eta produktibitatea (p) txikia; energia asko sartzen da baina gehiengoa ez da gastatzen biomasa berria egiten, egitura eta konplexutasuna mantentzen baizik. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ekosistema heldu batetik biomasa-erauzketa egiten denean, ekosistena sinplifikatzen da eta ekosistema bergaztetzen da, arnasketaren gastua murrizten da eta produktibitatea areagotzen da (horrexegatik basoak "garbitzen dira" eta mantenu-lanak egin behar dugu).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Berriztapen-tasaren inbertsoa da. Berriztapen-tasa txikia denean berriztapen-denbora handia behar dugu eta alderantziz. Bioelementuen egonaldia neurtzen du, ekosistemaren egitura biologikoen barnean. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">(tr)-ari buruz, ekoizleen espezieek bi estrategia izaten dituzte:
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">1.5- Berriztapen dendora (tr) edo 1/Q : tr = B/PN **
 * 1) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Espezie azkarrak: Indibiduo txikiak, egitura eta morfologia sinple eta ugal-tasa oso handia da. Adibidez: Fitoplanktona.
 * 2) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Espezie geldoak: Tamaina handiko indibiduoak, morfologia konplexua eta ugal-tasa txikia. Adibidez: ugaztunak.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Gehiengoetan, ekosistema natural guztietan bi motatako espezieak elkarkidetzan bizi dira.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Maila trofiko baten edo ekosistema osoaren errendimendu energetikoa neurtzen du. Sarrera eta irteera erlazioa adierazten du. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ekoizleen kasuetan, erlazio honen bidez neurtzen da: **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Energia erabilia edo asimilatua/ eguzki-energiaren sarrera osoa ** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Batazbesteko balioak %1-3 koak izaten dira aurreko taulan ikusi dugun bezala. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Kontsumitzaileen kasuetan, Ekoizpen Garbia/hartutako elikagaien pisua **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Eragimen ekologikoa= PNi/ PNi-1 · 100 ** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Kate trofikoak laburbilduz, hau da lehenengo maila trofikoetatik elikagaiak hartzen ditugunean, hobeto aprobetxatzen da ekosistemetan sartzen den energia (irteera gutxiago) eta indibiduo gehigago elika daitezke.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">1.6- Eragimen ekologikoa: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Beste aldagai batzu : <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**1.7- Ekoizleen eragimena** : <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ekoizpen Primarioan xurgatzen den energia ekosistemara iritsi den energia-guztirarekiko <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ekoizleen eragimena = Energia asimilatua/ Energia sarrera · 100

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**1.8- Arnasketatik galtzen den energia** : <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Asimilatu edo xurgatu den energiaren zatia, biomasa bihurtu ez dena: **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Galerak arnasketa = Pgarbia/ Pgordina · 100 ** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**1.9- Kontsumitzaileren errentagarritasuna edo Ekoizpen garbiaren eragimena**: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Egiten den Biomasa kontsumitutako elikagai kopuruarekiko: **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Kontsumitzailearen errentagarritasuna = Pgarbia / Elikagai kopurua · 100 **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ekosistema baten maila trofiko desberdinen arteko harremanak eskematikoki irudikatzeko erabiltzen diren irudiak dira; altuera egonkorreko laukizuzenak erabiltzen dira, gainjarrita, berauen zabalera hautatutako aldagaiarekiko proportzionalak izaten dira.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%;">2.- Piramide trofikoak: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">1.- **Energia-ko piramideak****:** Maila trofiko bakoitzaren edukin energetikoa adierazten dute, adibidez gr/m2.egun neurri unitateetan, horrexegatik ekoizpen-piramideak ere deitzen dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> 2. - **Biomasa-ko piramideak**: Maila trofiko bakoitzean pilatu den biomasa adieratzen dute, Materia Organikoaren pisu lehorra edo bere baliokide energetikoa adierazten dituzte: gr/ m2 adibidez, maila trofiko bakoitzean. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> 3. - **Zenbaki-ko piramideak**: Maila trofiko bakoitzean dagoen indibiduo kopurua, azalera edo bolumen unitateka. Piramide hauek ez dute oso informazio baliogarririk ematen; oso gutxitan erabiltzen dira. Bizkarroiak kontuan hartzen direnean, beti alderantzizko piramideak sortzen dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Bataz beste, maila trofiko batetik ondorengora pasatzen den energia **%10-koa** besterik ez da izaten, arnasketa zelularreko prozesuetan eta gorotzetan eta hondakin biologikoetan energia asko galtzen baita.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Materia organikoaren bioelementueek egiten duten ibilbidea da, Atmosfera, Hidrosfera, Biosfera eta Geosferatik zirkulatzean. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Prozesu multzo bat da, garrantzi biologiko handiko elementu bat duten konposatuak eraldatzekoa, bere oxidazio-erredukzio egoera aldatuz, Sistema Natural batetik beste batera transferituz eta berriz Materiaren zikloan sartzeko prest utzi arte. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Bi ziklo mota bereizten dira: elementu gaseosoen zikloak eta elementu sedimentarioen zikloak. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Lehenego kasuan, Atmosfera gordailu naturala izaten da, zirkulazioa azkarra da eta nahiko ziklo itxiak izaten dira (O2, C eta N2arenak dira); bigarren kasuan, gordailua Geosfera da, ziklo geldoak dira zeren eta elementua hauek, meteorizazio eta higaduraren bitartez harrietatik askatu behar baitira. Elementua hauek Atmosferatik pasatuz gero oso ibilbide motza egiten dute. Askotan sakontasun handieneko sedimentuetan biltzen direnez, jokoz kanpo edo zikloz kanpo gera daitezke, horregatik faktore mugatzaileak izaten dira; garrantzitsuenak P eta S arenak dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">[|Materiaren zikloa: ziklo biogeokimikoak.] <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">[|Materiaren zikloa (II). Animazioa.] <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;"> Meteorizazioak eta errekuntzeek askatzen dute. ||
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%;">3.- Ziklo biogeokimikoak: **
 * **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">3.1- Karbono-aren zikloa. **[[image:CarbonoZ.jpg]] || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">Bio-Karbonoaren parte bat harri karbonatodunetan edo hidrokarburoetan biltokiratuta geratzen da.
 * **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">3.2- Nitrogeno **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">**-aren zikloa:**

|| <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Nitrogeno gehiengoa, Atmosfera dago N <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif;">2 <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">bezala; oso molekula egonkorra da, eta biziduneek ezin dute zuzenean erabili. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Ekoizleek, nitratoak erabiltzen dituzte (NO3-). Nitrato gehiengoa bakterioek eta onddoek sorteen dute N2 atmosferikotik abiatuta. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Gizadiak hiru eragin hauek sortzen ditu Nitrogenoaren zikloan:

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">**1.-N2 finkatze industriala**: Hau da N2 tik NH3 lortzea. Amoniakoa prozesu industrial askotan erabiltzen da (ongarriak egiteko …).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">**2.-Goi Tenperaturako errekuntzak**: Zentral termikoetan, errekuntza ganbaretan oso temperatura handiak sortzen dira eta airearen N2 etaO2 erreakzionatzen dira NO2 sortuz. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Gasolina eta petroliokinen errekuntzetan ere, Nox askatzen dira.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">**3.-Gehiegizko ongarritzea**: Nitrogenoa, lurzoruetan mugatzailea da, ekoizpen primarioa baldintzatzen baitu. Arrazoi honengatik ongarriketaren bitartez mugak gainditzen saiatzen dira eta Nitrogenoaren zikloa azkartzen da. ||
 * **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">3.3- Fosforoa **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">**-ren zikloa**:

|| <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Biltoki nagusia Fosfatoak dira (PO43-) sedimentu itsastarretan metaturik daudenak. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Hondo ozeanikoetan ehun miloi urtez egon daitezke berriro bizidunentzat eskuragarriak izan arte ; arrazoi honengatik, Fosforoa ere mugatzaile bat da, Ekoizpen Primarioan mugatzailerik garrantzitsuena. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Harri fosfatudunarik garrantzitsuena apatitoa da; fosfatoak lurzoruetara pasatzen dira, apatitoen meteorizazioarengatik. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Sare trofikoetan erabiltzen dira, baina lurzoruetara itzultzen dira deskonposaketa mikrobianoen bitartez; ozeanoetara iristen dira (ibaieek eramanda) eta berehala hondoratzen dira disolbagarritasun txikia dutelako. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Itsas hondoko sedimentuetan eta harrien zikloan egonaldi luze ematen dute. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Fosfatoen Egonaldiak: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Lurreko ekosistemetan: 102-104 urte <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Gainazal ozeanikoan: egun batzurez. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Ur ozeanikoetan: 25000 urtez, batazbeste. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Hondo ozeanikoko sedimentuetan: ehun miloi urtez. ||
 * **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">3.4- Sufrea-ren **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;"> **zikloa**:

|| <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Biltokirik garrantzitsuena, Litosfera da, igeltso eta pirita bezalako mineraletan <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">aurkitzen baita. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Ekoizleek sufrea sulfato bezala (**SO****42-**) hartzen dute; sulfatoa ugaria da Hidrosferan (disolbatuta) eta zerbait gutxiagolurzoruetan. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">**Escherichia** eta **Proteus** generoko bakterioeek eta **Aspergillus, Neurospora** onddoeek materia organiko-ko deskonposaketatik sulfatoak lurzoruetara askatzen dute berriro. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Atmosferan sulfato gutxi dago, eta jatorri bolkaniko (edo antropiko) duen **SO****2** tik dator, urarekin erreakzionatu ondoren (gogoratu euri azidoa).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Sufrea Atmosferan egon daiteke ere SH2 (jatorri bolkaniko eta M.O. deskonposaketa anaerobikotik) eta DMS (dimetilsulfuroa); DMS itsasbelarreek ekoiztu eta askazten dute; eguzki-irrada isladatzen du (beraz, albedoa handitzen du) eta atmosferaren zenbait osagai kondentsatu eta prezipitarazten du honengatik negutegi eragina murrizten du. ||
 * **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">3.5- Oxigenoa-ren zikloa: **

|| <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">Oxigenoa, uraren elementua denez, bere zikloa ziklo hidrologikoarekin erlazionatuta dago. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">Bizidunook atmosferatik oxigenoa hartzen dugu eta CO <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif;">2 <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;"> bezala askatzen dugu.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;"> Ekoizleek oxigenoa askatzen dute, fotosintesian, ur molekuletatik (fotolisia) abiatuta argi energia kontsumituz. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">Atmosferan oxigenoak erreakzio batzuetan parte hartzen du (ozono sorreran kasu). ||

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Aurkibidera