LIZZ.9.1.2

**Arrisku Naturalak (II), jarraipena: exogenoak, fisikoak, klimatikoak eta kosmikoak.** **Arrisku Teknologikoak.** **Arrisku Mistoak.** **A.- Lur-jauziak eta labainketak**: desplazamendu katastrofikoak izaten dira. media type="youtube" key="xQ_-R98yOJs" width="336" height="251" align="left" Arrisku mota honen aldagairik garrantzitsuenak zera hauek dira: a) Ezponda baten euste indarraren murrizketa, bere oinaldean autopista edo errepide bat egiten denean. b) Ezponda baten goikaldean gainzamak jartzea edo/eta zama-presioa handiagotzea. c) Zuhaitz-mozketak eragiten duen, lurzoruetan, disgregazioa eta koherentzia eza. d) Nekazariek eragindako lurzoruaren saturazioa, gainurestatzeagatik.
 * 2.- Arrisku Naturalak (II), jarraipena: **
 * 2.1.2- Exogenoak , Lurkanpo sistemarekin harremandurik dauden arriskuak: **

Prebentzio neurririk garrantzitsuena: arriskua antzematen denean, giza-taldeen ezarkuntzak eta giza-jarduerak debekatu behar da, ustezko arriskuaren eragin-eremua erabat itxiz. (//Azagra//-n, Nafarroako herri ezaguna, 1874.ko urtean, 100 pertsona hil ziren lur-labainketa batengatik).

**B.- Harri-jauziak**: Itsaslabarretan eta antzeko desmailetan gertazten dire harri-multzoren erorketa da; eragilea, behekaldean izaten den higadura, edo faila edo geruzaketa-planoen zabaltzea da.

**C.- Fluxuak:** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">media type="youtube" key="kznwnpNTB6k" width="336" height="251" align="left" <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Material askeren mugimenduak dira, ixuri bezala portatzen direnak, urez aseturik daudelako: Lokatza-isuriak eta lahareak (sumendi azidoetan, kasu honetan, bolkanketaren beroak, gailurreko elurrak urtzen ditu eta ur horrek, **lahare i**zeneko **fluxu koloidal bat sortzen du**, zatiki solido eta errautsekin). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Arrisku exogenoa bada ere, jarduera bolkanikoarekin erlazionatuta dago, gehienbat elurrez estaliriko sumendien jarduerarekin; sumendia indarrean hasten denean, bapateko elur-urtzea suertatzen da eta berehala lokatz koladak sortzen dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">(Ezkerreko videoan, Japon-eko lahare edo lokatz fluxu batzu.) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**Nevado del Ruiz** sumendiaren (Colombia, 1985.ko urtean) jarduera bolkanikoak oso elur-masa handi bat urtu zuen epe motzetan eta, ondorioz, **lahare** bat sortu zen (lokatz-isuri ibai bat). Herri batzuk erabat estaliak suertatu ziren eta lokatzak 25.000 pertsona erahil zituen.


 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">D.- Ur basatiak **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">: uharreak eta ranblak; gaur egun, hirigintzak izan duen garapena dela eta, uharreen ubideetan etxeak edo beste eraikuntzak egiten dira (camping, kirol eta aisirako eremuak, txaletak ...) ubide horiek beti zabalik utzi behar dugu, nahiz eta azken urteotan zonalde zehatz batetan ur-isuri handirik ez egon, beti, ur-irteerak irekita utzi behar dugu. ( Biescas. Huesca. 1996.ko aubuztuan izan zen katastrofeari buruzko informazioa bilatu; arriskuko zonak zehaztu eta prebentziorako neurriak eman).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**E.- Zonalde karstikoetan sortzen diren hondoraketak:** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">media type="youtube" key="mL24EvyDgPM" width="388" height="197" align="left" <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Dolinak, ubalak, simak … Euri ureek egiten duten disoluzio prozesuari esker, karearriak (Kaltzio karbonatoak) eta askotan ere igeltsoak (Kaltzio sulfatoak) disolbatzen dira, <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">gainazaleko egitura bereziak sortzen direlarik: dolinak, simak ..... <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Obra publikoan egitean, trenbideak, autopistak ... adibidez, zonaldeko litologia kontutan hartu behar <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;"> dugu. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Igeltso eta karearrietan, euri ureek eraginda (disoluzioagatik) dolinak, zartadurak ... sor daitezke. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Eskubiko Irudian, Zaragoza ondoko **AVE-AHT** ko obra-lanetan ireki zen "//zuloa//", igeltsoetan.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Hondoraketa karstikoak: **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;"> (eskubian)


 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">F.- Lurzoruetako higadura **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">: Ur basatiek eta haizeak eraginda. Prebentzio neurririk garrantzitsuena landare-geruza ezarri eta mantentzea da. 14. U.D.-an, lurzoruetan izaten diren inpaktuak aztertzean, hau sakonago aztertuko dugu.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**G.- Buztiniten hedapena**: Buztiniteek berauen bolumena hedatzeko/uzkurtzeko ahalmen handia dute, hidratazio egoeraren arabera; arrisku katastrokikoa ez bada, hedakortasun honek arazoak eragiten ditu, eremu askotan (estatu mailan, gainazalaren %32-a buztin hedakorrezkoa baita) mugimenduak, deformazioak, kanalizazioetan hausturak … sortzen dira.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**H.- Kostalde-lerroko higadura eta Itsaslabarren atzerakada**: media type="youtube" key="IWdoHYAfHIk" width="432" height="219" align="left" <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Gehiengoa, itsasaldien eraginak eta olatueek eragiten dute. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;"> Haizearen indarra ere kontuan hartzekoa da, kostaldean zeharko jito-korronteak eragiten baitituzte eta hauek sedimentu-garraioa, hondartzetan. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;"> Itsaslabarretan, lur eta harri jauziak dira arriskurik handiena, ezkerreko bideoan ikus daiteken bezala.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**I.- Dunen higidurak**: Zonalde basamortuarretan, erg ondokoetan batez ere, laborantzako eremuak duna higikorrenpetan gera daitezke, honek dakarren kalte ekonomikoa pairatuz. Babesarik inportanteena, dunen translazio-bidean oztoporen bat ipintzean datza: palmondoak, pinuak, kaktusak, Carpobrotus …edo harresi artifitzialak (hesiak ). media type="youtube" key="gX6_OhcF6gM" width="560" height="315" align="center"

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**A.- Arrisku meteorologikoak:** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;"> **Haize boladak, ziklonak eta hurakanak**, gertakizun beraren hiru aurpegiak dira: Troposferan ez ohiko Presioko edo Tenperaturako gradientearen sorrera, zeinak abiadura handiko haizeak eta oso prezipitazio bortitzak eragiten baititu.
 * <span style="color: #0c3ce3; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">2.1.3- Arrisku klimatikoak: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Active tropical storms alert system <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Arrisku meteorologikoak; zaintza sarea. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Hiru kasutan, fenomeno horiek martxan jartzeko energia, hidrosfera ozeanikoak atmosferari pasatzen dio (gainazaleko ur ozeanikoak **>27ºC** koak izan behar dira). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Gertakizun-segida: Beroa-hezetasuna-lurrinketa-atmosfera asetua-kondentsazioa= energia atmosferara pasako da (bero sorreko transferentzia). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Atmosfera-k egiten du tiro, baina Hidrosfera-k pistola kargatu du. Izendaketa berezia da: Caribe itxasoan, hurakanak sortzen dira ; Pazifikoan tifoiak eta Indikoan zikloiak deitzen dira; hiru kasutan haizeek 200 km-ko abiadura gainditzen dute. Gertakari atmosferiko hauen Nukleoa-k, kilometro batzuetako zabalera (batzutan 50 km) izan beharrean, metro batzu dituenean, tornado (“twisters”) edo aire-zurrunbiloak sortzen dira.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Hurakanak, tifoiak eta zikloiak **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">:

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**B.- Uholdeak**: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Kostaldeetan gertatzen diren katastrofeak utzita (tsunamieek eraginda) hauek dira giza-kalterik handiena sortzen dutenak (hildako guztien %40-a). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;"> Ezkerreko irudian, <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Bilbo-ko Arriaga enparantza, 1983.ko abuztuaren 28-an. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Izotz edo/eta elur masen bapateko urtzetik etor daitezke edo <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">ez ohiko <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">eurijauste erresuma batengatik (//tantta// //hotza//rengatik adibidez). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;"> Arrisku-eragile garrantzistuena, ibaieen uholde lautadetako okupazioa eta ubideen zabalera (behe ibilgua) gero eta estuagoa delako, industri, nekazal edo hiri-aprobetxamendurako erabilia izan baita. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">**Prebentziorako neurrien** artean, zera hauek aipa daitezke: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;"> a) hobi hidrografikoa erregulatzeko, ibilguan zehar urtegiak eraiki (?). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">b) Landaretza babestu, batez ereibai ertzetako komunitateak (Salix, Populus …). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">c) Hiri-zonaldeetan, kanalizaziozabalak egin. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">d) Arrisku handiko zona zehatzetan, alboko dikeak eraiki. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">e) Zubiak bermoldatu eta egokitu oztopo bihur ez dadin. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;"> f) Arrisku-mapak egin, arrisku handieneko eremuak identifikatuta edukitzeko. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">g) Alerta-sareak antolatu, ibilguan zehar informazioa bildu eta koordinazio zentru batean aztertuz, behar diren erabakiak hartu ahal izateko. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">h) Alarma kasutan, ebakuazio plana eginik edukitzea.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Erradiaktibitate naturala, elementu erradiaktibo naturaleen desintegraziotik datorrena; esparru irekietan gertatzen denean, maila txikikoa denez gero, arrisku txikia dugu, baina leku itxietan gertatzekotan, kutsadura larria sor daiteke eta minbizia eragiteko arriskua ere. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;"> Horrela gerta daiteke harbel batzurekin, etxegintzarako erabiltzen direnak, zeren eta erradon (**Ra**) erradiaktibozko kontzentrazio handiak, gela itxietan, sortzen baitira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Multzo granitikoren gainetan eraikitzen diren etxeetan ere, behe soilairu eta sotoetan, gas egonkor horren kontzentrazio arriskutsuak antzemandu dira. Kasu hauetan gela horiek ongi eta maiz aireratu behar dira.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">2.1.4- Arrisku fisikoak **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">:

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Asteroidearen tamainaren arabera, arriskua arina edo kontutan hartzekoa da; gaur egunean, NASA-k zaintza-programa bat indarrean jarri du, Lurraren orbitatik gertu pasa daitezkeen asteroideak kontrolatzeko. Asteroidearen izena edo kodea, tamaina, egungo kokapena eta, orbita kontutan hartuz, datozen urteetan izango den kokapena, distantzia ….. asteroide-inpaktuaren arriskua orri elektronikoan zaintza sistema hau ikus dezakegu.
 * <span style="color: #0c3ce3; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">2.1.5- Arrisku kosmikoak: **
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">a) Meteorito-erorketa **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">: betidanik gertatu den gertakaria da; gehiengoak, atmosferan sartzean erretzen dira eta ez dira gainazalera iristen. Noiz behinka tamaina handiagoko asteroideak (edo kometak) iristen direnean ingurumen-garrantziko ondorioak gertatzen dira (sistema natural guztiak, “ikuturik” suertatzen baitira). 500m baino diametro handiagoko gorputzak, arriskutsutzat jotzen dira. Lurra eta Bizia-ren historio ebolutiboaren zehar izan diren inpaktu larrienetariko bat hau izan da.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Gure galaxiak, disku-itxura dauka, non izarrak eta izarrenarteko gas-hodeiak erdiko plano baten zehar kontzentratzen baitira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Eguzki Sistema (Lurra barne) galaxiaren inguruan biraka dabil, galaxiaren beso batean kokatuta (galaxiaren gunetik **30.000** argi-urtera);plano galaktikoarekiko higidura harmoniko batekin mugitzen da (osziladore harmoniko bat balitz bezala); higidura harmoniko honen periodoa **65+/-5 m.u.-koa** omen da; M.R. Rampino eta R.B. Stotherszientzilarien arabera (NASA-Goddard Institute for Space Studies), honek esan nahi du, 26-32 miloi urtetan behin, eguzki sistemak galaxiaren planoa zeharkatzen duela, beraz kolisio edo talka-probabilitea areagotuko da.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Iraungiketak eta aztarna fosilak aztertuz, esan daiteke asteroide-inpaktuak “ohiko eta garrantziko”gertakizunak izan dira. Irudi hauetan (goiko eta behekoak), izandako inpaktuen aztarnak ikus daitezke: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">//a) Eguzki-Irradako gora-beherak eta eguzkiaren eremu magnetikoaren intentsitate-aldakortasuna:// <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">dirudienez aldagai hauek <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">eragin klimatikoa izaten dute, periodo hotzak eta epelak sortuz. Eguzkiaren eremu magnetikoaren aldakortasunak 11 urteko (+1/-1) zikloak egiten ditu, beste ziklo handiago batean (100-200 urtekoa) gainjarrita. Zikloaren gutxienekoetan Lur planetan klima hotza suertatzen da eta gehienezkoetan, aldiz, klima epela; beraz, eragile hau arrisku klimatikoekin erlazionatuta omen dago. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">b) //Lurra planetaren magnetosferaren aldaketak//; aldaketa hauek oso periodo luzekoak badira ere, kontuan hartzekoa da azken **170** miloi urtetan, magnetosferan 250 inbertsioren bat gertatu direla. Inbertsioetan, eta hamarkada urte batzurez, eremu magnetikoak zero balioa hartzen du; urte hauetan magnetosferak egiten duen babes-funtzioa deuseztatzen da eta irrada intensoagoa iristen da lurgainazalera. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;"> Irrada intentso honek bizidunengan duen eragin kaltegarria arrisku kosmikotzat jotzen da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Azken inbertsio magnetikoa, duela **70.000** urte izan zen; gaur egunean, Lurraren eremu magnetikoaren intentsitaea murriztuz doa, gaurko murrizketa erritmoarekin jarraitzekotan **3000 urte barru** berriro balioa = 0 izango da.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">b) Beste arrisku kosmiko batzu **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">:

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**3.1- Eragindako modelapen karstikoa**: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;"> Ur-bide artifitzialetan (Kanaleetan eta beste bideraketetan) izaten diren ur-iheseek, askotan aldameneko igeltsoak edo kararriak disolbatzen dituzte eta hondoraketak sortzen dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**3.2- Mota askotako erauzketek eragindakoa**: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">a) Petrolio-erauzketetan, Marakaibo aintziran (Venezuela) gertatu zen bezala, sortzen diren hutsuneak direla eta kostaldean berkokapen asko izan ziren, batzutan 3 m-ko desmailakoak ; Long Beach (EEBB) zonaldean, 10 mko azpiratze izan zen. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">b) Gas Naturala erauzten denean: Po ibaiaren deltan (Italia) urtero, 10 cm-ko hondoratze sortzen da arrazoi honengatik. Mexico-ko hirian, 7 m-ko azpiratzeak izan dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">c) Lurazpiko urak erauzten direlako: Californian, arrazoi honengatik 9 m-ko hondoraketa 2000 Km2 ko azalera batean. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">d) Meagintzako erauzketetan: batez ere, ikatza ateratzeagatik, galeriak hondatzen direnean. Asturias, Leon-en … arrisku hau nabarmena da, bertako hobi karboniferoetan. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 0px; overflow: hidden;">media type="youtube" key="CyNbldlDUXM" width="420" height="315" align="left" <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Prebentzio neurri bezala, sortu diren hutsuneak berbetetzea da, hormigoia edo beste materialeren bat txertatuz; askotan neurri hau oso gareztia izaten da.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 140%;">3.- Arrisku teknologikoak (antropogenikoak) <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%;">: ** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">//Teknosfera//k eragindako arriskuak:

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**a)** Zein urtetan gertatu zen? Non dago kokatuta? <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**b)** Meagintza mota. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**c)** Zonalde kaltetuak: deskribatu. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**d)** Hartu ziren neurriak: zerrendatu. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Aznalcollar, hondamendi baten historia
 * <span style="color: #e8063c; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Informazioa bilatu behar duzu eta orrialde bateko txosten bat prestatu **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">:

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Hondakinak metatzen direnean, oso meta ezegonkorrak (baina tamaina handikoak) sortzen dira; arriskua dator, kasu honetan, hondakin-meteen ezpondak labaintzetik, akuiferoak kutsa daitezke eta gasak (metanoa, CO2 ..) askatzen dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Labainketak zabortegietan, ondoko videoan: media type="youtube" key="19y2ONc0ins" width="420" height="315" align="center"
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 18px; line-height: 1.5;">4.- Arrisku mistoak (natural-teknologikoak): **
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">4.1- Zabortegiak, eta hondar-biltokiak **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">:

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Urtegi guztietan, kolmatazio prozesuak burutzen dira, sedimentuz betetzen dira askotan asetu arte, honengatik ur biltoki hauek epe mugatu batez erabiltzen dira, (batazbesteko iraupen erabilgarria, 35-45 urtekoa izaten da). Epe erabilgarria luza daiteke, hormaren altuera handituz (Yesa-ko urtegiaren proiektua). Kasu honetan kolmatazioa atzeratuko da, baina urez estaliko den zonaldea askoz gehiago zabaltzen da, beste inpaktu eta arrisku batzuk sortuz. Higadurari aurre egiteko maldetan zuhaitzak jartzen dira,horrela urtegien erabilera luzatzen da. Dena den, urtegi guztiak “hil” egiten dira, lokatzez beteriko eremu agortu bat utziz.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">4.2- Urtegien kolmatazioa **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">:

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**4.3- Urtegiaren horma-gaindiketa, maldako lurjauziek eraginda**: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Urtegiaren malgak egonkortu gabe egoten direnean, eta urtegia urez erabat bete ondoren, askotan pitzadurak eta labainketak gertatzen dira. Malgetan lurjauziak gertatzekotan, urtegiko uretan bapatean murgiltzen den lur-multzoak olatu handi bat sor dezake eta urtegiaren horma gaindituko balu .......(?) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Hau dagoeneko gertatu zen //**Vajont**// urtegian: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">//Vajont// urtegiko hondamendia, 1963.ko uriaren 9. Arrisku mistoa Teknologiko-exogenoa. Ikusi videoa. media type="youtube" key="uqkFXm2HtMA" width="420" height="315" align="center"

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Aurkibidera