Narrastiak


 * Narrastiak **

b) **Odol-hotzekoak dira**; gorputzaren barne tenperatura ezin dute mantendu egonkor (** poikilotermoak ** direla esaten da). Ez dute (ugaztunek eta hegaztiek bezala) odolari tenperatura jakin batean eusteko gaitasunik. 0°C-ko tenperaturarekin ere ia denek bizirik irauten dute, baina 45°C-tatik gorako tenperaturak luze iraunez gero hiltzen dira gehienak. c) **Biriken** bidez arnasa hartzen dute. d) **Azala ezkataz estalia** dute, eta lau hankak endurtuak edo motzak dituztelako **herrestan ibiltzen** dira. e) **Arrautza bidez** ugaltzen dira gehienak, baina zenbait mota **biziernalkariak** (viviparoak) dira aldi berean. Narrastiek biriketatik bideratzen dute arnasketa; horregatik bizi dira gehienak lehorrean. Barne eskeletoa, hezurrez osatua dute. Burezurra eta bizkarrezurra giltzaduraz lotuak dituzte. Oso eskualde hotzetan ez da narrastirik bizi, eta eskualde beroetan mota gehiago bizi dira besteetan baino. Hezurrezko oskolez, ezkataz edo karatxoz estalia izan dezakete gorputza. Mota gehienak hargijaleak dira.
 * 1.- Ezaugarriak **:
 * a) Narrastiak** animalia **ornodun tetrapodo** talde bat da.



Egun, lau ordenatan banatzen dira:
 * 2.- Sailkapena **:
 * ** Krokodilidoak **

Krokodiloak, kaimanak ... 23 espezie ezagutzen dira.

Krokodiloak eta kaimanak bereizteko, haien ahoak (aho itxita) behatu behar dugu: Krokodiloaren aho itxian, beheko hortzak agerian daude. //Eskubian, goiko irudia.// Kaimanaren aho itxian, beheko hortzak ez dira ikusten, goi barailak dituen hutsune batzuetan egokitzen baitira. //Eskubian behe irudia//. || ||
 * ** Sphenodontia **

Zeelanda Berriko ** tuatara (eskubiko irudian) **. 2 espezie soilik ezagutzen dira orden honetan. || ||
 * ** Eskuamatuak **

Ezaugarririk garrantzitsuena gorputza eskataz estalita edukitzea da. Saurio eta ofidio taldetan bereizten dira. 7900 espezie ezagutzen dira.

Larrialdietan askok ihes egin dezakete buztana bertan utzirik, izan ere, hau berriz haziko da. Musker gehienak lurrean bizi dira eta intsektuez elikatzen dira. Hala ere, haietako batzuk igokari trebeak dira, esaterako, **kameleoiak** eta dragoitxoak (**geko**ak). Arrautza txikien bitartez ugaltzen dira, baina zenbait espezie kume biziez erditzen dira.
 * Saurioak ** (muskerrak, sugandilak ... ).
 * Muskerrak** saurioen motako narrastiak dira, buru luzea, aho handia, lau hanka eta buztan luzea duena. Munduko narrastien ia erdiak muskerrak dira. 3500 bat espezie daude; gehienak klima epelean bizi dira. Hankak eta buztana luzeak izaten dituzte.

Ez dute betazalik ezta kanpo belarririk. Ezkatak dituzte. Sauurioek bezala, sugeen burezurrek ez dute artikulazio sendorik eta euren burua baino handiagoak diren animaliak jan ditzakete. Euren gorputz estuak izan ahal izateko binaka dituzten organoak (adibidez giltzurrunak) **bata aurrean eta bestea atzean** dituzte. Gehienek birika funtzional bakarra dute. Antartikan ezik beste kontinente guztietan aurki daitezke sugeak || ** Saurio ** bat. (sugandila)
 * Ofidioak ** ( sugeak).
 * Sugeak** hankarik gabeko narrasti haragijaleak dira.

** Ofidio ** bat ||
 * ** Testudinatuak (//Chelonia//) **

Dordokak, galapagoak .... 300 espezie inguru ezagutzen dira. //Testudines// ordenak espezie biziak eta galduak batzen ditu. Ezagutzen diren dortoka zaharrenak duela 215 milioi urte agertu ziren. Horregatik, narrasti zaharrenetakoen artean daude, sugandilak eta sugeak baino antzinagokoak. Egun 300 espezie inguru bizi dira, horietako batzuk galtzeko arrisku larrian. || ||
 * Dortokak** (//Testudines//) saihetsetatik garatutako hezur edo kartilagozko oskola bat dutenak babes ezkutu gisa.

Euskalherriko narrastien zerrenda Asociación herpetológica española. Penintsula Iberiko-ko narrastiak. Gida

Itzuli