LOMCE.DBH4.ADN

Azido nukleikoak **nukleotido**z osaturiko kateak dira (polinukleotidoak), bizidunen informazio genetikoa kodetzen duten molekulak. **Nukleotidoa** da Azido nukleikoen oinarrizko unitatea, **fosfato talde** batez, **monosakarido** batez (erribosa edo desoxierribosa, biak **pentosak** dira bost Carbono atomo baitituzte)) eta **base** batez osatuak. Nukleotidoak josiz **polinukleotidoak** (kateak) lortzen dira. (Ikusi irudia). Azido nukleiko guztiak polinukleotidoak dira. DBH 4. ko mailan Azido nukleikoen **egitura** eta **funtzioa** ulertzea da helburua; osagai kimikoen formula molekularrak Batxilergoaren 2. mailako Biologian ikasiko dugu. Naturan, bi motatakoak aurkitu daitezke: a) azido erribonukleikoa ( **RNA **) eta b) azido desoxirribonukleikoa ( **DNA **).  **//Friedrich Miescher//** kimikariak izendatu eta deskribatu zituen lehenbizi, zelulen nukleoan topatu zituelako eta negatiboki kargatuta egoten direlako. **DNA** prokariotoetan zein eukariotoetan aurkitzen da (eukariotoetan solik nukleoan), eta informazio genetikoa gordetzeaz eta hurrengo belaunaldietara pasatzeaz arduratzen da.  **RNA**k DNAren informazioa proteina bihurketan parte hartzen du. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Zenbait RNA-mota daude, eta bakoitzak funtzio bat du: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">1.- RNA erribosomikoa (**rRNA**) erribosomen osagaia da, <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">2.- RNA mezulariek (**mRNA**) informazio genetikoa erribosometara eramaten dute, eta <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">3.- RNA garraiatzaileek (**tRNA**) mRNAen informazioa aminoazido-sekuentzietara itzultzen dute. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Horiez gain, funtzio bereziak dituzten beste RNA batzuk daude.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 160%;">Azido Nukleikoak. ** **<span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 160%;">Genetika molekularraren hastapenak. ** **<span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 160%;"> Mutazioak. **
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%;">1.- Azido Nukleikoak: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Azido nukleikoen mota biak (ADN eta ARN) nukleotidoen monosakaridoagatik bereizten dira: DNAn 2´-desoxi-D-erribosa da monosakaridoa (desoxirribonukleotidoak), eta RNAn, D-erribosa (erribonukleotidoak). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Nukleotidoren arteko //josturak// **Fosfodiester loturak** deitzen dira eta kateei polaritatea edo noranzkoa ematen die, eta polinukleotidoetan 5´ eta 3´ muturrak bereiz daitezke: 5´ muturrak ez du beste nukleotidorik pentosaren 5´ karbonoan eta 3´ muturrak 3´ aldean (aske daude).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Azido nukleiko bakoitzean, **base purikoen** eta **pirimidinikoen** mota bi ager daitezke: DNAn, **adenina (A)** eta **guanina (G)** dira base purikoak, eta **zitosina (C)** eta **timina (T)** pirimidinikoak. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Maila honetan ez dugu baseen formula kimikoak buruz ezagutu behar; horren ordez, **hizkiak** erabiliko ditugu baseak izendatzeko (A; G; T; C; U). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**RNA**k, timinaren ordez, uraziloa (U) dauka; horixe da bi azido nukleikoen arteko bigarren desberdintasuna (lehena pentosa da). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Pentosa eta base nitrogenodun horietako bat uztartuta daude lotura glikosidikoaren bidez. Halaber, inoiz beste base nitrogenodun batzuk ere ager daitezke, metilazio, hidroximetilazio edo glikosilazioaren bidez base arruntetatik deribatuak (adibidez, hipoxantina, 5-metilzitosina, 7-metilguanina…). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Base urri horiek RNA-molekuletan sarriago ageri dira, **tRNA**n batez ere, eta hainbat funtziorekin izan dezakete zerikusia (erregulazioa, babesa, seinale espezifikoak…). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Azido nukelikoen osaera eta egitura hobeto ulertzeko ondoko animazio eta baliabide grafikoak erabil ditzakezue: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Azido nukleikoak (ingeleraz)

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;"> <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;">**Kromatina**z osaturiko unitate morfologikoak dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;">Kromatinaren osaketan **ADN**-ak eta zenbait proteinek (histona izenekoak eukariotoetan) hartzen dute parte. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;">Beraz, Kromosoma eta ADN-a ez dira baliakideak. ERNE!
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%;">2.- Genetika hastapenak: Hiztegia eta oinarrizko kontzeptuak. **
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 120%;">2.1- Kromosoma: **

**<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">ADN harizpi bat, molekula proteinikoekin elkartuta hori bai dela kromosoma bat. ** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;">Harizpi hauek, kiribiltze-egoera desberdinetan egon daitezke. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;">Kromosometan ikusten den "estugunea" //**zentromeroa**// deitzen da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;">Zelularen fase batzuetan (ugalketa zelularraren hasieran), kromosomek **bi ADN molekula (bi harizpi)** izaten dituzte, zentromerotik elkartuta. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;"> Kasu honetan, kromosomak bi kromatide dituela esaten dugu ( kromatide biko kromosomak direla esaten da).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Kromosoma-tik ADN-harizpira (Flash) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Kromosomak **<span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">2.2- Zenbat kromosoma daude gizakiaren zelula bakoitzean?: ** **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;">46 **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;"> kromosoma, 46 unitate morfologiko zelula bakoitzaren nukleo barnean, obozito eta espermatozitoetan izan ezik, non erdia besterik ez daude (23 kromosoma). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;">46 kromosoma horietatik 23 datoz amarengandik eta beste 23 ak aitarengandik, (gure zelulak **diploideak** dira, kromosoma bakoitza bi aldiz agertzen delako).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;">
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px; line-height: 1.5;">2.3- Zer da Kariotipoa?: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;">Bizidun baten kromosoma multzoa edo //bilduma//. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;"> "//Bilduma//" hauetan, kromosomak, binaka aurkezten dira (amarena eta aitarena, **diploideak** bait gara). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;">**Kariotipo**etan, kromosomak kokatzen dira arau zehatz batzuren arabera: hasten gara kokatzen kromosoma //metazentriko// (zentromero erdian, bi besoak berdinak) handienetik, gero datos //azpimetazentrikoak//, gero //akrozentrikoak// eta azkenik //telozentrikoak//, eta beti handienetik txikienera.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;">Beraz gizakion kariotipoetan **23 pare** ikusiko ditugu. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: normal;"> Kromosoma bakoitzaren **bi ale** ditugu (kromosoma homologoak), gizakia bizidun **diploidea** baitada.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Giza-kariotipoa osatzea. Jarduera

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Kromosoma bakoitzaren bi aleak (aitarengandik eta amarengandik jaso ditugunak) homologoak dira bata bestearekiko. Kromosoma homologoetan, informazio mota berdina dago, baina bertsio berdina (amaren eta aitaren bertsioak, egoera hau **homozigosia** deitzen da) edo desberdinarekin (**heterozigosian**).
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px; line-height: 1.5;">2.4- Kromosoma homologoak: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Ziklo zelularraren S fasean zehar burutzen da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">S fasea bukatu ondore, zelulak kromosoma kopuru berbera dauka, baina kromosoma bakoitzaren ADN-harizpiak (kromatideak) bikoiztu (kopiatu, erreplikatu) egin dira; ondorioz, kromosoma bakoitza **kromatide bikoa** dela esaten da, argi utzita kromatide kromosomakide hauetan informazio bedina gordetzen dela. DNAren erreplikazioa **erdikontserbakorra** da, hots, DNA molekula bat erreplikatu behar denean, bere bi harizpiak banandu egiten dira ( kremailera bat bailitzan irekitzen da base osagarrien arteko hidrogeno zubiak puskatuz) eta kate bakoitzak beste kate berri bat sintetizatzeko eredu bezala balio du. Honela, sortzen diren bi molekula berriak berdin-berdinak dira. **Bakoitzak harizpi zahar bat eta sintetizatu berri bat izango ditu**.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">2.5- ADN aren erreplikazioa. Kromosomen bikoizketa: **

media type="youtube" key="e-VxMyEsm0Q" width="448" height="251" align="left" Erreplikazioa DNA molekulan puntu oso zehatz batean hasten da. Puntu horri erreplikazio jatorria deritzo. Erreplikazioa hastean, //erreplikazio burbuila// deiturikoa agertzen da bertan. Prokariotoetan, DNA-harizpiak zirkularrak izaten dira eta erreplikazio abiapuntu bakar bat izaten da. Eukariotoetan, aldiz, kromosoma bakoitzean abiapuntu bat baino gehiago anitz izaten dira, //erreplikazio burbuil// batzuk ikusten dira. DNA molekulak sintetizatzen direnean, kateak beti 5´ muturretik hasi eta 3´ muturrerantz luzatzen dira. Ezaugarri honek arazo bat du, parean dauden **kateak antiparaleloak** baitira. Harizpietako baten osagaiak ez du arazorik izango sintesian, baina parekoak bai. Kate hau ezin da jarraian sintetizatu, zatika baizik. Jarraian sintetizatzen den kateari, **harizpi gidaria** deritzo, besteari berriz, **harizpi atzeratua**.

Harizpi gidariaren sintesia erraza da, bestearena konplexuagoa, zatika edo tarteka egiten baita. Harizpi atzeratuaren sintesia Okazaki izeneko zientzialari batek aurkitu zuen eta horregatik zati bakoitzari okazaki-zatia deitzen diogu. Gero, zati hauek elkartu egiten dira kate jarrai bat sortuz. <span style="background-color: #ffffff; color: #252525; font-family: sans-serif; font-size: 14px; line-height: 1.5;">**Goiko bideoan**, ADNaren erreplikazio prozesuaren laburpena ikus daiteke; ikusten diren beste molekula biribilduak (helicasa ...) erreplikazio prozesuaren laguntzaile eta erregulatzaileak dira. Biologiaren 2.mailako Biologian, erreplikazio prozesua sakonki ikasiko dugu, molekula laguntzaile hauek barne. DBH.4 mailan, **zera hau jakin behar duzu:** **a)** ADNaren erreplikazioa S fasean zehar burutzen da. **b)** Erdikontserbakorra da (honen esanahia). **c)** ADN aren harizpiaren bi kateak, kremailera bat balitz bezala "irekitzen "dira ; bi kateetatik, **3´-5´ koak** azkar eta jarraian osatzen du bere katea osagarria, baina **5´-3´koak**, atzeratzen da, zeren bere osagarrien eraketa zatika egiten baitu. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">ADN aren erreplikazioa (molekula laguntzaileekin)

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Genearen definizio "klasikoa": ADN harizpi baten zati bat da non proteina bat eratzeko informazioa gordeta baitago. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Genetika klasikoaren dogma nagusia, beraz, hau da:
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">2.6- Zer da Gene bat? Adierazpen genikoa: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">ADN-an dagoen informazia proteina bihurtu ahal izateko, urrats anitzeko prozesu luze bat burutu behar dute zelulek. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**1.- Urratsa**: Nukleoan burutzen da eta ADN-tik ARN-etara pasatzeko prozesu konplexua da. ADN-tik abiatuta ARN mota desberdinak eratzen dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">ADN-tik ARN-mezulariak eratzeko prozesua **Transkripzioa** deitzen da eta zehaztasun guztiz Batxilergoaren 2. mailako Biologian ikasiko dugu. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Gene batean zegoen informazioa (nukleotido sekuentzia) ARN-m batera pasatzen da (ARN-mezulariaren nukleotido sekuentzian isladatzen da). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">ARN-mezulariak, nukleotik aterako dira eta zitoplasmara eramaten dituzte ADN-tik hartutako "mezuak". <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**2.- Urratsa**: Zitoplasman burutzen da. ARN-mezulariko katea baten mezua "irakurri" egiten da, erribosoma eta faktore laguntzaile askoren laguntzarekin. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">ARN-mezulariaren **nukleotido sekuentzia** **aminoazido sekuentzia** bihurtzen da, hau da, proteina bat eratzen da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Prozesu konplexu honi **Itzulpena** deitzen zaio (**itzultzen den ARN mota bakarra ARN-m da**; beste ARN motek laguntzaile lana besterik ez dute egiten). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">From DNA to protein

Hiztegi baten funtzioa burutzen du, hau da, bi hizkuntz desberdinen arteko baliokidetzak ematen dituena. Heredatzen den informazioa azido nukleikoetan dago, nukleotido sekuentzia bezala kodetuta. Hau da nukleoaren hizkuntza. Baina prozesu zelularren erregulazioa proteinen esku dator, eta proteinak dira aminoazidoen sekuentziak. Hau da zitoplasmaren hizkuntza. Nukleoaren hizkuntza (nukleotidoen sekuentzia) eta zitoplasmaren hizkuntzaren (aminoazidoen sekuentzia) arteko hiztegi bat behar dugu, informazioaren transmisioa ulertu ahal izateko. **Hau da Kode genetikoa**. <span style="background-color: #ffffff; color: #252525; font-family: sans-serif; font-size: 14px; line-height: 0px; overflow: hidden;">
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px; line-height: 1.5;">2.7- Kode genetikoa: **
 * Kode genetikoa ** azido nukleikoetan dagoen eta proteinen sintesia ahalbidetzen duen informazioaren multzoa da.

Informazio genetikoa ADNan dago, eta transkripzio izeneko prozesuaren bidez ARN mezularira (ARN-m) pasatzen da. ARN mota honek proteinen sintesia zuzentzen du, **kodoi** izeneko hiru nukleotidoen sekuentzien bitartez. Izan ere, kodoi eta aminoazidoen arteko erlazio edo lotura estua da kode genetikoaren funtsa. **1955**ean **Severo Ochoa** espainiarrak polinukleotido fosoforilasa (entzima proteiniko bat) isolatu zuen, erribonukleotidoetatik abiatuta ARN-m sintetizatzen duena.

**1961**ean **Nirenberg**-ek kodoi baten eta aminoazido baten arteko lehenengo harremana aurkitu zuen. **Ochoa**ren esperimentutik abiatuta, **poli-urazilo** (UUUUUUU...) zeukan ARN-m erabili zuen, eta itzulpen prozesuan ARN-m horrek fenilalanina (aminoazidoa) bakarrik zuen polipeptido bat sortzen zuela konturatu zen. Horrek esan nahi zuen UUU kodoiak fenilalanina aminoazidoarekin lotura zuela. **Nirenberg**-ek eta **Khorana**-k aminoazido guztien ARN-m-aren kodoiak (base nitrogenatuen hirukoteak) aurkitu zituzten.

Horretaz gain, ohartu ziren bi edo hiru kodoi desberdinek aminoazido bera kodetu dezaketela (horregatik esaten da **kode genetikoa endekatua** edo **degeneratua** dagoela); kodoi batzuk **mutuak** dira, ez bait dagokie inongo aminoazidorik, eta **itzulpena**ren bukaeraren seinale bezala erabiltzen dira (**stop** seinalea).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Gene batek bertsio desberdinak izan ditzake (adibidez: informazioa edo karakterea begien kolorea bada, karaktere honek bertsio urdina, beltza, grisa .. eduki ditzake).
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px; line-height: 1.5;">2.8- Aleloak: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Gene bakoitzak, gutxienez bi alelo izaten ditu (kromosoma homologo bakoitzean, bat); bi alelo (gene horren bi bertsioak ) berdinak direnean, egoera homozigotikoan daudela esango dugu; desberdinak direnean, heterozigosian.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px; line-height: 1.5;">2.9- Homozigosia eta Heterozigosia: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">h1.- **Gainartzaile/Azpirakorrak** : erlazion honetan, bertsio bat (alelo bat) bestearen gainean "nagusitzen "da, bere bertsioa adierazten da eta bestearena isiltzen da, ez da adierazten. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">h2.- **Bitarteko herentzia**:Bi aleloek haien informazioa, proportzio berdinean adierazten dutenean gertatzen da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">h3.- **Kodominantzia** (Baliokidetza) : aldiberean, bi bertsioak adierazten direnean nahastu gabe (ikusi aldamenko oiarra, ezkerrekoa, orbanekin).
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px; line-height: 1.5;">2.10- Gene baten aleloen arteko erlazioak: **



<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Organismo baten ADNan gertatzen diren aldaketak dira; mutazioek aldakortasun genetikoa eragiten dute, geneetan informazio berria agertzea eragiten dute eta ondorioz espezieen eboluzioa sustatzen dute. Mutazio gehien-gehienak ausaz gertatzen dira, arrazoi naturalengatik. Beste batzuk artifizialki eragin daitezke agente edo eragile fisiko edo kimikoek (erradiazioak, zenbait konposatu kimikok ….) eraginda (agente mutagenikoak).
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 17px; line-height: 1.5;">3.- Mutazioak. Sailkapena. Zenbait Giza mutazio garrantzitsu. **



<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**//Kaltegarriak//:** Bizidunaren biziraupena eragozten dutenak (askotan, heriotza eragiten dute). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**//Onuragarriak//**: Bizirauteko aukera gehiago sortzen dute; populazioaren aldokortasun genetikoa eragiten dute eta ingurumenarekik egokitzeko gaitasunak hobetzen dituzte. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**//Neutroak//**: ez dute eragin positiborik ez negatiborik.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 120%;">3.1- Mutazioak sailkatzen dira erizpide desberdinen arabera (goiko Taula): **
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">3.1.1- Ondorioaren arabera: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**//Somatikoak//**: Zelula somatikoak kaltetzen dituztenak (minbizia adibidez); ez zaizkie ondorengoeei transmititzen, ez dira heredagarriak. Eboluzio prozesuan ez dute garrantzi handirik izaten. **Indibiduoari** (banakoari) dagokion aldaketa da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**//Germinalak//**: Gametoak (espermatozito edo obozitoak) kaltetzen dituzte; espermatozitoen edo obozitoen kromosomak “kaltetuta”daude; mutazio hauek ez dira adierazten banakoan, baina bai bere ondorengoengan heredagarriak baitira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Eboluzioa prozesuan garrantzi handia izaten dute zeren Hautespen Naturala haietaz baliatzen baita.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">3.1.2- Kaltetutako zelula motaren arabera: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**//a) Genomikoak//** : Kromosoma kopurua aldatzea da. Kromosoma multzo osoa (**poliploidiak**) edo kromosoma osoren bat gehiago ala gutxiago agertzen denean (**aneuploidiak**). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**//b) Kromosomikoak://** Kromosomen barne-egituran gertatzen diren aldaketak, kromosomoraren zati bat galdu, lekuzaldatu, errepikatu ... egiten denean.. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**//c) Genikoak//** : gene jakin baten eraldaketa; askotan oso eraldaketa kimiko txiki bat izan daiteke (nukleotido bakar batean askotan).
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">3.1.3- Kalte mailaren arabera: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Naturalak**: Gehienbat, ADNaren erreplikazio prozesuan izaten diren berezko akatsengatik. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Eragindakoak edo artifitzialak**: Uhin luzera motzeko irradeek, gai kimikoeek ... eraginda. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;">Mapa kromosomikoa eta zenbait gaixotasunen arteko erlazioa
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">3.1.4- Jatorriaren (eragilearen arabera) arabera: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 120%; line-height: 1.5;">3.2- Gizakiaren zenbait mutazio genomiko, kromosomiko eta genikoren deskribapena: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Aurkibidera