Nukleoa.


 * Nukleo interfasikoa.**

Nukleoa, material genetikoaren gordailua da eta jarduera zelularraren zuzendaritza-organoa. Gehiengoetan, zelularen erdigunean kokatzen da, baina beste kokapen batzuetan ere egon daiteke. Forma esferikoa, lobulatua edo giltzurrunduta izaten du. Tamaina oso aldakorra izaten da, zelula motaren arabera. Zelula gehienek nukleo bakarra dute, baina salbuespen asko daude, bi edo nukleo gehiagorekin (adibidez, gihar zelula zerrendatuek). Nukleoa: ikuspegi orokorra Nukleo interfasikoaren elementuak hauek dira: ** 1.1- Gaineztadura nuklearra (Mintz nuklearra). 1.2- Nukleoplasma.. 1.3- Nukleoloa.. 1.4- Kromatina. **
 * 1.- Nukleo interfasikoa: **
 * [[image:alaitznatura/nucleobn.jpg width="426" height="257" align="center"]] || media type="youtube" key="O6apHYhilLU" width="560" height="315" ||

** 1.1- Gaineztadura nuklearra: ​** **Gaineztadura nuklearra** zelula eukariotoetan nukleoa inguratzen duen ** geruza bikoitz lipidikoa ** da. Nukleoaren edukia zitoplasmatik banantzen duen hesi fisikoa da, erlazio guztiaz arduratzen dena, nahiz eta bien artean materiaren elkartrukea baimentzen duten** poro nuklearrak ** dituen. **Gaineztaduraren** mintz bakoitza bigeruza lipidiko bat da. **Kanpoko mintza** erretikulu edo **sare endoplasmatiko bikortsuaren jarraipena da.** Gaineztadura nuklearraren bi mintz hauek bat egiten dute **poro nuklearrak** dauden tokian.
 * Poro nuklearrak : egitura hauen osagaiak bi dira; zulo bat (bi mintzan elkartzen direlako gune hauetan) eta poro nuklearraren konplexua (konplexu proteinikoa) . **

Mintz nuklearraren zeharko garraioa (nuclear transport). Poru kopurua, zelularen adina eta jarduera-mailaren arabera izaten da, aldakorra da. Batazbeste. 3000poru/nukleo izan daitezke. Barne mintzarekin erlazionatuta ** xafla nuklearra ** dago (beheko irudian, //nuclear lamina//). Hau ** kromatina ** ( ikusi 1.4 atala) periferiko eta barne mintzaren artean dagoen **geruza proteikoa** da (harizpi sare bat). **Funtzioak**: Xafla honek kromosomen antolaketarako eta finkapen leku gisa jokatzeaz gain, **nukleoari egonkortasun egiturala** ematen dio. Mitosia bukatu ondoren, xafla honek gaineztadura nuklarraren hazkundea erregulatzen du. media type=custom key=29443137 align=center align="center" ||
 * Poru nuklearraren konplexua ** oso konplexu molekular handia da (gutxigorabehera 100 proteinaz osatzen da, simetria ortogonal baten arabera antolatuta) eta saskibaloiko saski itxura du, nukleoplasma aldean. Zitoplasma eta nukleoplasmaren arteko elkartrukeak erregulatzen ditu. Poru batek, erreten batzuk ditu, beti irekita, eta handik garraio pasiboaren bitartez, molekula ertainak eta txikiak pasa daitezke. Molekula handiek garraio aktiboa behar dute (laguntzailea ** inportina ** peta beste proteina batzuk izaten dira), GTP kontsumoarekin.
 * [[image:alaitznatura/nuclear pore complex.jpg width="656" height="425"]] || media type=youtube key=UyhqLpjicZg height=251 width=336 width="336" height="251"

media type=youtube key=su6F_cRnciI width=560 height=315 align=center width="560" height="315" align="center"

**Nukleoplasma** edo **matriz nuklearra**, zitosol edo matriz mitokondrialaren antza du. Disoluzio koloidal batez osatuta dago, gatz mineralekin, nukleotidorekin, ARN eta proteinekin, entzimak ....... eta beste biomolekula askorekin.
 * 1.2-Nukleoplasma: **

Nukleoloa, ia esferikoa den egitura bat da, dentsoa (mikroskopio optikoz eta elektronografietan) eta ertz ezrregularrekin. Gune honetan, **ARNr**desberdinen sorrera eta ** Gune antolatzaile nukleolarra ** ( ** NOR **, ingeleraz: // nucleolar organizer region // ) ARN erribosomikoak kodetzeko konprometiturik dauden ADN harizpien topagunea da. muntaketa burutzen da. Giza espeziean, ARN erribosomalen sorreran parte hartzen duten geneak, 5 kromosoma akrozentriko hauen beso laburretan daude: **13,14,15,21 eta 22** ; kromosoma hauen beso laburrean transkripzio unitateak daude. Nukleoloa interfasean zehar eta profase hasieran ikus daiteke; mitosian/meiosian zehar ezin dugu behatu.
 * 1.3- Nukleoloa: **

Zelula eukariotoen nukleoan, ADN beti proteinekin lotuta egoten da. Konplexu nukleoproteiniko hau, **Kromatina** deitzen da. ** Kromatina-k **egitura fibrilarreko sare bat osatzen du, erraz tindatzen dana. ​Histonak eta DNAz osatuta dago, beraz, heteroproteina bat da, talde prostetikoan DNA duena. Bi **kromatina** mota daude:
 * 1.4- Kromatina: **
 * ** eukromatina **: kromatina honek DNA aktiboa du, hauda, ADN harizpi hauetan dagoen informazioa irakurgarria eta adierazgarria da. Kromatina hau ez dago trinkotua.
 * ** heterokromatina **: kromatina trinkotua da, eta jarduerarik gabeko DNA du. ADN harizpi hauen informazioa ezin dugu irakurri eta, beraz, ez da adierazten. Funtzio estrukturala du. Bi heterokromatina mota daude: a) **Heterokromatina fakultatiboa**, hemen dauden geneak indarrean jar daitezke eta adieraz daitezke, modu espezifiko batez zelula motaren arabera; espezializazio zelularraren prozesuak ahalbidetzen dituzte. b) **Heterokromatina konstitutiboa**, beti trinkotuta mantentzen da ziklo zelular osoan zehar. Heterokromatina honen geneak ez dira inoiz adierazten. Funtzioa, erabat egiturala da, kromosomen desplazamenduetan garrantzia omen du.

Batazbeste, giza kromosoma batek 150 biloi base-pare ditu; Watson eta Crick-en ereduaren arabera, bi paren arteko distantzia **0,34 nm**-koa da; beraz, kromosoma baten batazbesteko luzera (erabat luzatuta) **5,1 cm**-koa da. Gizakiak, zelula bakoitzaren nukleo barnean 46 kromosoma ditu. Nola gorde daiteke nukleo txiki batean **2,346 m-ko** ADN-haria? (hau da 46, kromosoma X 5,1 cm). ADN-katea bikoitza paketatzen da, arkitektura maila desberdinen arabera; horrela, egitura laburragoak, eta zabalagoak lortzen dira. Ondoko animazio eta irudian, paketatze maila desberdinak ikus daitezke: Kromatinaren egitura1. Eskubiko irudian ikusten den bezala, Nukleosoma baten osaera horrela labur daiteke: (2·H2A)+(2·H2B)+(2·H3)+(2·H4)+H1+(ADN-140 base pareko harizpia, bi biratan)+(ADN-60 bp **//linker//**)
 * Arreta berezia jarriko diogu **11 nm**-ko zuntza eratzen denean sortzen diren ** Nukleosoma ** izeneko egiturei. **Nukleosomak**, gune proteiniko batez osaturik daude, 2 nm-ko ADN harizpiz bi aldiz inguratuta. Gune proteinikoa, 8 unitate proteinikoz osatzen da (** Histonak **, proteina basikoak, berauen aminoazidoren taldeetan, karga positibo ugari izaten dituztenak), bi unitate H2A histona, beste bi H2B, bi gehiago H3 histonakoak eta beste bi H4 histonakoak. Multzo osoa egonkortzeko H1 histonako unitate bat erabiltzen da.

"Perla-lepoko" eredua edo arkitektura deitzen zaio paketatze maila honi; "perlak" nukleosomak dira.

Nukleosoma: osaera eta egituraketa.

|| || ADN aren erauzketa . Laborategi birtuala. Bideo honetan, ** Epigenetika ** kontzeptua aurkezten da lehenengo aldiz kurtso honetan; adierazten den informazioa, geneetan dago, hau da informazioaren lehenengo geruza, nukleotido sekuentzietan oinarrituta, honetaz ** Genetika ** arduratzen da. Baina Informazio genikoaren gainetik, ba dira beste bi informazio-geruza ( ** Epigenetika **, Genetika gainetik dagoen informazio-geruzak): **Bigarren geruza**, Zitosina baseak metilatzean datza (**metil taldeak**, gene baten **zitosinetan** eransten direnean, gene hori ixiltzen da, bere informazioa ez da adierazten), eta **Hirugarren geruza**, nukleosomen histonak azetilatuz ( ** azetilo taldeak **, **histonen R-talderekin** lotuz) edo desazetilatuz (azetiloak handik askatuz), horrela, kromosoma trinkotuta mantentzen da adierazi gabe (desazetilazio kasutan) edo kromatina deskiribiltzen da, nukleosomak desegiten direlako eta genea adierazten da (histonen azetilazioarekin). Kromatina **hiper-azetilatuta** oso ongi adierazten da eta kromatina **hipo-azetilatutak** ezin du haren informazioa adierazi. Bideoan prozesu hauek azaltzen dira; dena den datozen unitateetan, genetika ikastean, **Epigenetika**ren hastapenak landuko ditugu:
 * media type=youtube key=Ipa4bRwUTY8 height=315 width=420 width="420" height="315" || media type=youtube key=gbSIBhFwQ4s height=315 width=560 width="560" height="315" ||

media type=youtube key=eYrQ0EhVCYA height=315 width=420 align=center width="420" height="315" align="center"

Morfologia zelular eukariotikoa: Zelula barnetik, bidaria.
 * 2.- Laburpena: **



Morfologia zelularraren laburpena.(Ingeleraz).

Aurkibidera itzuli nahi dut