Arnas+Aparatua.+Zirkulazio+Sistema.

Diagrama deskargatzeko, CLIK egin.
 * Arnas aparatua eta Zirkulazio Sistema. **
 * 1.- Elika funtzioa: funtzio honetan parte hartzen duten aparatu eta sistemak. Diagrama orokorra: **

. Aparatu honek funtzio hauek ditu: kanpoko ** aireko oxigenoa hartu **, ** odolera eraman ** eta, aldi berean, odoleko ** karbono ** ** dioxidoa kanporatu ** atmosferara.
 * 2.- Arnas aparatua: **

[|Arnas aparatuaren anatomia.] Arnas Aparatuaren anatomia (ingeleraz) 1.- **Sudur-hobiak**: ahoaren gainaldeko bi barrunbe dira; airea sartu, berotu eta hezetu egiten da 2.- **Faringea**: Hodi gihartsu eta elastikoa bat da; airea laringera eramaten du eta Liseri nahiz Arnas aparatuen elementu komuna da. 3.- **Laringea**: Hodi laburra da eta barruan **ahots-kordak** daude. (ikusi videoa) 4.-**Trakea**: Lepoaren barrualdean goitik behera doan hodia da. Hestegorriaren aurrean dago, horrekiko paraleloa. Trakean zehar **C** itxurako pieza kartilaginosoak daude, beti zabalduta mantentzearren. 5.- **Bronkio eta bronkioloak**: Biriketan sartutako bi hodi dira (bronkioak) eta barrurantz jarraitzean, bronkiolo izeneko hodi meheagoak sortzen dira (bronkioloak). 6.- **Albeoloak**: Bronkioloak adar txikiagotan sakabanatzen dira eta amaieran, pareta mehe-meheko zakuak daude, ** birika-albeoloak **. || Arnas aparatuak bi atal nagusi ditu: ** birikak ** eta ** arnas bideak **. Ezkerreko laukian ikusten diren 1-6 atalak, arnas bideak dira, kanpotik barrura ordenatuta. Birikak bi organo arol dira, sahiets-hezurek babestutakoak. Pleura izeneko mintz bikoitz batez inguraturik daude; bi pleuren arteko hutsunea pleura-likidoz beteta dago. Eskuineko birika handiagoa da (hiru gingil ditu) ezkeraldean bihotzak leku handi bat okupatzen baitu.
 * 2.1- Arnas aparatuaren anatomia ** :
 * [[image:alaitznatura/lung.png align="left"]]

Beha ezazu epiglotis-ak duen jokabidea || media type="custom" key="25556214" . a) **Diafragma**: Biriken azpialdean dagoen gihar bat da. b) **Sahiets arteko giharrak**: sahiets-hezurrak elkarren artean lotzen dituzten hezurrak dira. Birika-aireztapenaren mugimendua. || media type="youtube" key="FOjqbveirLg" height="251" width="336" ||
 * 2.2- Arnas aparatuaren funtzionamendua **** eta funtzioa **:
 * 2.2.1- Funtzionamendua: **
 * Birika-aireztapen izeneko prozesuan, atmosferako airea biriken barrualderaino sartzen da, eta gero, biriketatik irten eta atmosferara igarotzen da. Hau guztia bi gihar moten ekintzaren ondorioz gertatzen da :

**2.2.2- Arnas aparatuaren funtzioa eta funtzionamendua:** **Arnas aparatuaren funtzioa: aire garbia eta aire kutsatuko egoeratan. Ezinbestekoa (Ingeleraz).** **Arnas Aparatua. Anatomia eta aireztapena. Laburpena (gaztelaniaz).**

Airearen oxigenoa odolera eraman ahal izateko, arnas bideak (faringe, laringe, trakea, bronkioak ..) eta albeoloen gainazala ahalik eta garbienak izan behar dira; albeoloen gainazala zikintzen denean, oxigenoak eta karbono dioxidoak ezin dute zeharkatu ( edo oso gutxi) ondorioz, oxigeno gabezia sortzen da organismoan. Horrekin batera, tabakoaren keak dituen zenbait substantzia, arnas bideen paretetan itsasten dira eta hango zelulak eraldatzen dituzte, gaixotasun larriak sortuz. gas trukeak egin ahal izateko: || Pertsona hau "** laringetomizatua **" izan da; zer gertatu zaio? zergatik egin diote zulo hori eztarriaren erdian? Nolako bizimodua darama? || Tabakoa erretzeari buruz. Zenbait aholku. (**Jarduera 1**) media type="youtube" key="7LkcDQDGiZE" width="252" height="187" align="left"Kontuan hartzekoa:
 * 2.3- Arnas aparatuarekin erlazionaturik dauden gaixotasunak **:
 * 2.3.1.- Tabakismoa **( eta beste belar-"ismo" batzuk):
 * Albeoloen gainazalak ** beti garbi ** mantendu behar dugu,

a) alde onak (?) b) alde kaltegarriak. c) Salneurria (€-tan). Abantailak edo "alde onak" lortzeko, arriskuak eta gastua asumitzeak merezi al du?.

Arrazoitu zure erantzuna. || ** Jarduera ** ** 2 ** : Eta "//maría//" edo //porroak// erretzeak? **__Ez egin esperimenturik zure gorputzarekin__** __**informaziorik gabe !!!!!:**__ Informa zaitez hemen CANNABIS erretzeari buruz Zer egin dezaket erretzeari (tabakoa, maría ...) uzteko? ** Erantzuteko: ** **1.-** **Porroek** eta **tabakoak** osagai komunak dituzte? Zeintzuk? **2.-** Porro erretzeak ondorio positiborik al du? Baiezkoan, Zeintzuk? **3.-** Eta ondorio negatiborik? **Irakurketa**: Kea biriketan, nikotina garunean
 * media type="youtube" key="BqqxehIV71c" height="184" width="332" align="center"

Birikek bereizten al dute tabako erretzea edo "maria" erretzea? Bietan aire zikina iristen zaienez gero, //ihes// egiten dute. || media type="custom" key="25617670" align="center" || media type="youtube" key="fiCvXauAjmY" height="222" width="273" || . media type="youtube" key="TV2IQvf7WKk" height="361" width="489" || Erretzaileen ohiturak arriskuko ohiturak al dira? **//Play//** sakatu. media type="youtube" key="rUmNWAhlHAY" height="329" width="433" || . ** Jarduera 4. **Arnas aparatuaren anatomia.  ** Jarduera 5 **. Aireak egiten duen bidea.  ** Jarduera 6. **Arnas mugimenduak.  ** Jarduera 7. **Gas-trukea. Zirkulazio Sistemaren funtzioak irudi honetan laburtuta ikus daitezke:
 * ** Jarduera 3 **. Bideo hau ikusi ondoren, idatzi koadernoan zure iduriko **interpretazio bat**.
 * 3.- Zirkulazio Sistema : **Zirkulazio Sistema mantenugaiak eta oxigenoa organismo osoan banatzeaz arduratzen da; era berean jarduera zelularretik sortutako hondakin-substantziak biltzen ditu eta hauek kanporatzeaz arduratzen diren organoetara eramaten ditu. Osagaiak:Odol-hodiak, Bihotza eta Odola (odola aurreneko Unitatean ikasi genuen).

dute odola. Arterioen hormak lodiak, gogorrak eta elastikoak dira (gihar zelulak dituzte) Horrela, bihotzak bultzatutako odolaren presio handia egokitzen dute. || Tamainaz gutxigora behera, eskumuturra adinakoa den organo gihartsua da. Odol hodietan zehar odola bultzatzen du eta eta odol-isuria mugimenduan mantentzen du. Toraxaren erdialdean dago ezkerraldera desplazatuta, biriken artean. media type="youtube" key="P5fR2pCzm3k" height="261" width="368" align="center" || [|Human Heart anatomy] ||
 * **Odol hodiak** || **Bihotza** ||
 * ** Arteriak **:Bihotzetik gorputzeko organoetara eramaten
 * Zainak **: Organoetatik bihotzera eramaten dute odola; hormak ez dira arterienak bezain sendoak eta elastikoak. Barruan balbulak dituzte, odolak atzera egin ez dezan.
 * Kapilarrak **: Tamaina txikiko (batzutan mikroskopikoak) hodiak dira eta sare moduko bat osatzen dute, arterien amaierako muturrak zainen hasierako muturrekin lotzen dituena (ikusi irudian, kapilar baten irudikapena).
 * Zirkulazio Sistema || Bihotzaren anatomia eta funtzionamendua


 * **__Bihotzaren mugimenduak__** (Taupadak): ** Diastole ** (ezkerran) ** Sistole ** (eskubian): Zirkulazio Sistemaren ezaugarriak: zirkuito ** itxia **, ** bikoitza ** eta ** elkargurutzatua ** da. Zirkuito txikia Arnas aparatuarekin erlazionatuta dago eta zirkuitu handia, Zirkulazio orokorrekoa da, zelula guztietarantz elikagaiak eta gasak eramatekoa.

** Jarduera 8 **. Bihotza.(Azalpen bizia, ezinbestekoa). Ziklo kardiakoa (gaztelaniaz). Ziklo kardiakoa eta elektrokardiograma || ** Jarduera 9 **: Beha ezazu ondoko irudia eta izendatu barrunbe guztiak, irteerak, sarrerak eta balbulak. || ** Jarduera 10 **. Bihotzaren anatomia. **Jarduera 11.** : Bihotzaren funtzionamendua ** Jarduera 12. ** Bihotzaren zikloa. media type="youtube" key="VB4LY8jmJN8" width="523" height="294" align="left" 1.- //Jarraia da//, 2.- //bikoitza da// (zirkulazio nagusia eta birika zirkuitua, beheko animazioan ikusten den bezala), eta 3.- //elkargurutzatua da//, zeren eta zirkuitu nagusiaren eta txikiaren hasiera-bukaerak, elkargurutzaturik baitaude (behe-ezkerretik goi-eskubira eta behe-eskubitik goi-ezkerrera). ** Miokardio infartua ** media type="youtube" key="EGcgP9P5ncI" width="420" height="315" || Zirkulazio sistemarekin erlazionaturik dauden gaixotasunak ** Arterioesklerosia ** media type="youtube" key="oSCFx9jmTBk" height="283" width="378" align="center" ||
 * Zirkulazio sistemaren zirkuituaren HIRU ezaugarriak**:
 * Zirkulazio-sistemarekin erlazionaturik daude gaixotasunak: