LIZZ.3.7

.
 * Uraren kalitatea; trataerak. **
 * 1.-Kalitate ona adierazten duten aldagaiak: **


 * 2.- Adierazle kimiko batzuren kontzentrazio egokia eta aldakuntzen eraginak: **


 * 3.- Uraren kalitateak eta berariazko erabilera egokia. **

**a) Adierazle autoekologikoak**: **a.1- Adierazle mikrobiologikoak**: 3. atalaren Taulan ikusi dugunak, aldagai biologikoren artean: Koliformeak, Estreptococoak ,Pseudomonak...). **a.2- Saprobioen sistema**: (Koalitatiboa-koantitatiboa) Uren sailkapena, saprobioen sistemaren arabera (mate.org kopuruaren arabera) Eskubiko irudietan, //Vorticella infusionum// (A) eta //Vorticella aquadulcis// (B,C,D) ur **beta-saprobio** eta **polisaprobioetan**. (Irudia: **Andrés Zornoza**). Kasu honetan, **Biozenosi osoa aztertu behar da **. Espezie batzuren presentzia edo/eta beste batzuren gabezia, adierazgarria izaten da.  Indize hauen artean, **indize biotikoak** erabiltzen dira, makroornogaberen agerpenean (uretan) oinarriturik daude, batez ere **insektuak** (efimerak, trikopteroen larbak, dipteroen larbak …), **moluskuak, anelido eta krustazeoak**. Horretarako, zoologiaz ongi hornituta ibili behar gara. Ur gezetan bizi diren bizidun txiki eta mikroskopikoen gida  lagungarriak izaten dira  : <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Uretan bizi diren bizidunen gida <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Penintsula Iberikoan, **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">BMWP **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;"> (Hellawell, 1978) indizea erabiltzen da, eta **IBMWP**-a Alba-Tercedor eta Sánchez Ortega-k (1978) egokitua (**IBMWP** //Iberian Biologycal Monitoring Working Party//). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Indize koalitatibo bat da, non makroornogabe familia identifikatu ondoren, bakoitzaren presentziari **1-tik 10-era bitarteko balio bat** ematen zaio, uren kalitate mailarekiko duten tolerantziaren arabera. Puntzuazioak gehituz (guztira), indizea lortzen da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**BMWP** sisteman, ibaiaren ubidean bizi diren //Molusku, Insektu, Krustazeo// eta **Araknido** familiak identifikatzen (koalitatiboki) dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Beheko irudietan **BMWP** sistemaren zenbait makroornodun adierazle aipatzen dira:
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%;">4.- Adierazle ekologikoak: **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">uren kalitatea diagnostikatzeko prozedura honetan ez da neurtzen igorritako kutsagai kopurua, sisteman izan diren eragin eta ondorioak baizik. Adierazle motak:
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">b) Adierazle sinekologikoak **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">:

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**Helobdella stagnalis** anelido hirudineoa, plagizidaz kutsaturiko uretan bizirauten du. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**Corydalus s.p.** megalopteroak oso ur garbietan, kutsatu gabeko uretan bizi da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**Limnophora sp.** diptero honek kutsadura organikoa gustukoa du. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**Simulimium sp.** beste diptero bat da, elikatzen da iragazketaren bitartez eta ezin da bizi ur kutsatuetan.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Planorbella trivolvis **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;"> moluskoak igorketa industrialak eta etxeko urak adierazten dute.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Adierazle autoekologikoak eta sinekologikoak aldiberean erabiltzen direnean, konbinatuta. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Adibidez, **SCAF** eredua; ebaluazio sistema hau segida ekologikoaren teorian oinarritzen da. Biodibertsitate-indizeak eta BMWP indizeak aldiberean erabiltzen ditu. Zehaten du ingurugiro-egoera eta balizko erabilerak.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">c) Adierazle konposatuak **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">:

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Emaitza analitikoak, Ebroaren hobi hidrografikoan. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Emariaren kontrola eta kalitatearen kontrola, Nafarroan.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%;">5.-Uren kalitatea Nafarroan. Zaintza sareak: **
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">a) Ebroaren hobi Hidrografikoa: **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">Uren kalitateko alerta-sarea.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">b) Nafarroko kontrol-sarea: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Giza-kontsumorako balio ez duten ur naturalekin egiten den prozesu multzoa da, ur edangarri bihurtzeko asmoarekin; ur hauek duten ezaugarri biologiko, fisiko edo/eta kimikorengatik ezin dugu kontsumitu, eta prozesu multzo horren bitartez, osasun-arriskua zekarten osagai edo aldaiak “zuzendu” edo moldatu behar dugu; ezaugarri organoleptiko desatseginak ere (usainak, kolore arraroak …) zuzendu behar dira. Prozesu multzo honek, **bi trataera mota** dauzka:
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%; line-height: 1.5;">6.-Uraren trataerak: Arauzketa eta potabilizazioa: **
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 120%;">6.1- Potabilizazioa: **
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">**6.1.1.- Suspentsiotan dauden solidoak kentzea**: Prozesu fisiko eta kimikoren bitartez. Prozesu fisikoak, iragazketa, dekantazioa eta flotazioa dira, partikula handiak eta ertainak kentzeko. Partikularik txikienak eta usain txarrak kentzeko, adsorzioa (Karbono aktiborekin ) erabiltzen da. Prozesu kimikoak, koagulazioa eta flokulazioa dira, partikula txikiak kentzeko.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">[|Iragazketa (Filtration). Animazioa] <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Desinfekzioa (animazioa) || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">**6.2.2.- Desinfekzioa**: Organismo patogenoak erabat kentzeko. Erabiltzen den metodoa (erraza eta merkea baita) klorazioa izaten da. Klorazioaren desabantaila bakarra, urak zapore txarra hartzea da, horregatik, askotan kloroa erabili beharrean, O3 erabiltzen da edo metodo fisikoak ( beroa, irradiazio ultramoreak) ; azken metodo hauek garestiagoak izaten dira, klorazioa baino. ||

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Hondakin-urak (Hiriko edo industrietakoak) tratatzeko prozesu multzoa da, zeukaten egoera naturala berreskuratzeko asmoz. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Erabateko arauzketa ezinezkoa da eta prozedura oso garestiak erabili beharko ziren. Uren kutsadura mailaren arabera prozesuak konplexutasun eta prezio desberdinekoak izaten dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Kutsadura maila eta kutsadura motaren arabera, **bi arauzketa mota** bereizten dira: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;"> ( **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">ETAP **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;"> Estaciones Tratamiento Agua Potable) || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Kutsadura arineko kasutan erabiltzen da; Ibaiaren autoarauzketako prozesu naturalak kopiatu nahi dugu. Gehien erabiltzen dena, aintziraketa-koa da : arauztu nahi dugun ura, sakonera gutxiko aintzira artifitzialetan mantentzen da (hilabete batzurez) ; horrela, suspentsiotako solidoak jalkitzen dira eta biodegradazioa burutzen da. Batzutan, geruza hareatsuen zeharko iragazketa ere erabiltzen da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Autodepurazioa/Uren Berezko arazketa(animazioa). || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Water treatment plant
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 120%;">6.2- Arazketa: **
 * **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">6.2.1-Arazketa naturala, biguina. **
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">**6.2.2-Arazketa teknologikoa (EDAR)**: (Estacion Depuradora Aguas Residuales/ //Hondakin Urak Arazteko Planta//):

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Arazuri-ko EDAR planta:

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">[|Arazketa prozesuaren azalpen grafikoa]

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Potabilizazio prozesua (animazioa)

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Alderantzizko osmosiko potabilizazioa

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Lohien trataera || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">Prozesu fisiko, kimiko eta biologikoren bidezko arazketa da. Instalakuntza bereziak behar dira, garestiak izaten dira. Arauzketa mota honetan, prozesuak lau mailatan bereizten dira, uraren trataeraren arabera eta hiru hondakin mota lantzen dira: ura, lohiak eta biogas-a: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">**1- Uren trataera**: Trataeraren fase honek hiru atal ditu <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">//a) Aurre trataera//: Tamaina handiko solidoak eta flotatzen diren hondakinak kentzen dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">//b)Trataera primarioa//: Prozesu fisiko-kimikoak erabiltzen dira eta biltoki handitan egiten da. Urratsarik garrantzitsuenak hauek dira: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">//c)Trataera sekundarioa (biologikoa)//: Eragindako biodregazioa da, baldintza aerobikoetan (airea sartarazten da).
 * 1) **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">Dekantazioa/sedimentazioa. **
 * 2) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">**Koagulazioa/flokulazioa**: Produktu kimikoren bitartez (Al2(SO4)3, Cl3Fe) suspentsiotan dauden partikuleen elkarketa eragiten da, tamaina handituz doan neurrian prezipitazioa suertatzen da.
 * 3) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">**Flotazioa**. Aire korronte bat pasarazten dugu ur-masa gora; horrela gai soladiak gainazalerazten dira.
 * 4) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">**Neutralizazioa**: pH-a zuzentzen da trataera biologikoa (datorren fasea) prestatzeko.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">**2- Lohien trataera:** Prozesu hauek burutzen dira: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">1.- **Loditzea**: Bolumena murrizten da, ura kenduz (grabitatez). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">2.- **Estabilizazioa, egonkortzea**: Materia organikoa kentzen da, baldintza aerobikoetan (garestiagoa da) edo anaerobikoetan, kasu honetan biogas-a sortzen da ( CH4 eta CO2). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">3.- **Egokitzapen kimikoa**: Zenbait produktu koagulazioz eta prezipitazioz kentzen dira, karea edo Cl3Fe erabiltzen direlarik. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">4.- **Deshidratazioa**: Zentrifugazioaren bitartez edo iragazketaren bitartez.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">**3- Biogas-aren sorrera**: Gasarik sortuz gero, energia iturri bezala erabiltzen da; beheko taulan biogasaren osaketa ikusten da: ||

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Aurkibidera <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">