Aldaketa+kimikoa.+Erreakzio+kimikoak.+Estekiometria.


 * Aldaketa Kimikoa. Erreakzio kimikoak. Ekuazio kimikoak eta estekiometria. **

Aldaketa fisikorik ohikoenak **egoera-aldaketak** dira. || Aldaketa kimikoetan materiaren izaera aldatu egiten da. Aldaketaren aurretik materiak formula kimiko jakin bat du eta aldaketaren ondoren, beste bat. Hasierako substantziak desagertzen dira eta substantzia berriak sortzen dira. Aldaketa kimikoei erreakzio kimikoak ere esaten zaie. Aldaketa kimikoak antzemateko ere ondoko zantzuak kontuan hartuko ditugu: **Kolore aldaketa**  **Jalkinen agerpena**   **Tenperatura-aldaketak**   **Gas-igorketak** || Aldaketa fisikoak eta kimikoak; zenbait adibide. ** Jarduera 1.1 **: Materiaren aldaketak. Galdetegia. ** Jarduera 1.2 **: Egiaztatzeko ea aldaketa fisikoa eta kimikoa bereizten dituzun (ingelera errazez, ausartientzat) Oxigeno mol bat atomo = **16** ** gramo ** Uraren masa molarra = **18** ** gramo **. ||
 * 1.- Aldaketa Kimikoa eta Aldaketa Fisikoak **: Alderaketa.
 * **Aldaketa Fisikoak** || **Aldaketa Kimikoak** ||
 * Aldaketa fisikoetan materiaren izaera ez da aldatzen, berbera izaten jarraitzen du. Aldaketaren aurretik eta ondoren, materiak formula kimiko berbera du.
 * 2.- //Ezagutu behar duzun// konposatu kimiko arruntak **:
 * **Formula** || **Izena** || **Egoera fisikoa giro-tenperaturan** || **Kalkulatu masa molarra (erne!, unitateak beti gramotan).** ||
 * **H 2 O** || Ura || Likidoa || Hidrogeno mol bat atomo X 2 = **2 gramo **
 * ** NH 3 ** || Amoniakoa || Likidoa ||   ||
 * ** CO 2 ** || Karbono dioxidoa || Gasa ||   ||
 * ** SO 2 ** || Sufre dioxidoa || Gasa ||   ||
 * ** HCl ** || Azido klorhidrikoa || Likidoa (disoluziotan) ||  ||
 * ** H 2 SO 4 ** || Azido sulfurikoa || Likidoa (disoluziotan) ||   ||
 * ** NaOH ** || Sodio hidroxidoa || Solidoa (**//sosa//** harria). ||  ||
 * KOH || Potasio hidroxidoa . Solidoa (//**potasa**// harria). ||  ||   ||
 * ** NaCl ** || Sodio kloruroa || Solidoa (kristal ionikoa) ||  ||
 * ** CaCO 3 ** || Kaltzio karbonatoa || Solidoa ||   ||
 * ** CH 4 ** || Metanoa || Gasa ||   ||
 * ** C 4 H 10 ** || Butanoa || Gasa ||   ||
 * **C 6 H 12 O 6 ** || Glukosa || Solidoa ||  ||
 * **C 2 H 5 OH** || Etanola || Likidoa ||  ||

Ekuazio kimikoak erreakzioi kimikoen adierazpen sinbolikoak dira.
 * 3.- Erreakzio kimikoak eta ekuazio kimikoak **:
 * Talken teoriaren ** arabera erreaktiboen molekulek (hasierako substantzienak) elkarren aurka talka egin eta hausten direnean gertatzen dira erreakzio kimikoak. Talka horretan askatutako atomoak beste modu batera antolatzen dira, eta horren ondorioz, beste molekula batzuk (berriak) eratzen dira.
 * ** Jarduera 3 **:
 * Talken Teoria**ren hastapenak: aldaketa kimikoetan, aktibazio egoerara iristeko eta produktuak sortu ahal izateko, bi baldintza bete behar dira:

a) Erreaktiboen partikulak talkatu behar dira elkarren artean orientazio egokiarekin

b) Talka kopurua (maiztasuna, talka-kopurua) eta talken energia egokiak izan behar dira


 * Bi baldintzak betetzen direnean**, erreakzio kimikoa burutzen da eta produktuak (substantzia berriak) sortzen dira. || ** Jarduera 4 **.: **Talken Teoria** hobeto ulertzeko.

Collision Theory. Egiaztatu behar duzu tenperatura eta kontzentrazioaren eragina erreakzio kimikoetan. || media type="custom" key="24200852" ** Jarduera 5 **.: Simulazio honetan, Talken Teoriak azaltzen duena egiazta dezakezu: media type="custom" key="21870810"

Masa kontserbazioaren Legea: azalpena. Hauek dira ** erreaktiboak **. Tartean, gezi bat idazten da; eta //eratu da/dira// irakurtzen dugu. Eskuinaldean eratzen diren substantzien formulak idazten dira. Hauek dira ** produktuak **. Formula bakoitzaren eskuinaldean, batzutan, egoera fisikoa ere adierazten da (**//s//**, solidoa; **//l,//** likidoa; **//g//**, gasa). Formula bakoitzaren ezkerraldean, koefiziente estekiometrikoa idazten da; hauda, substantzia horren molekulek edo molek zer proportziotan hartzen duten parte erreakzioan.
 * Lavoisier-ren legea (Masa kontserbazioaren legea) : **Erreakzio kimikoetan materia ez da sortzen ez suntsitzen : aldatu egiten da. Beraz ** masa konstantea irauten du **. ** Erreaktiboen masa eta produktuen masa berdina izan ** ** behar da ** erreakzio kimiko guztietan.
 * Ekuazioaren ezkerraldean, erreakzionatzen duten substantzien formulak idazten dira.

Baina adi!: **1-ekoa denean, ez da ezer idazten**. || media type="custom" key="11603930" align="center"

elementu bakoitzeko atomo kopuru berberak agertu behar du erreaktiboen aldean eta produktuetan. Beraz, ekuazio kimikoak doitu edo orekatu egin behar ditugu. Nola? ** Koefiziente estekiometrikoak ** jarriz.
 * Lavoisier **-ren legearen ondorio bat hau da: erreakzio kimiko guztietan

** Jarduera 6 **: Goiko ikonoa sakatzen baduzu, erreakzio kimiko batzuk aztertzeko aukera izango duzu: egin ezazu ** doiketa ** eta erreaktibo eta produktu bakoitzaren ** koefiziente ** ** estekiometrikoa ** idatzi behar duzu. ||
 * Jarduera 7. ** : Ekuazio kimikoak doitu behar duzu: Ekuazio kimikoen doikuntza.
 * Jarduera 8. ** : Ekuazio kimiko gehiagoren doikuntza egiteko: Ekuazio kimiko hauek doitu behar duzu.
 * Jarduera 9 **. : Sar saitez eta gutxienez 4 ekuazio kimiko doitu: Erreakzio kimikoen doikuntza mailakatuta, hiru zailtasun mailatan.


 * Jarduera 10 **. : Gatzaren deskonposaketa.
 * Jarduera 11 **. : Lavoisier eta eztainua.
 * Jarduera 12 **. : Masen kalkulua. Estekiometria.
 * Jarduera 13 **.: Gatzen erreakzioak.

Aurkibidera itzuli nahi dut.