Disoluzioak,+disolbagarritasuna+eta+kontzentrazioa.+Kontzentrazioa+adierazteko+metodoak+.+Mol+kontzeptua.+Molaritatea+.


 * Disoluzioak: disolbagarritasuna eta disoluzio baten kontzentrazioa. Mol kontzeptua. Molaritatea. **

Nahaste homogeneoak dira. Bi osagaiz edo gehiago osaturiko nahaste homogeneoak: proportzio handienean dagoen osagaia ** disolbatzailea ** da. Proportzio txikienean dagoen osagaia (edo osagaiak) ** solutua ** da. Nola burutzen da disoluzioa prozesua? Disoluzio baten sorrera: ura eta sodio kloruroa. Disoluzio bat deskribatzeko aldagai hauek kontuan hartu behar dugu: a) ** Dentsitatea **: **disoluzioaren masa** (**g-tan**) / **bolumen unitateka (mL)**. Aurreneko ikasgaietan ikasi dugun bezala. b) **Kontzentrazioa** : Hau da, disoluzio kantitate jakin batean zenbat solutu dagoen adieraztea.. c) **Disolbagarritasuna** : Magnitude honek disolbatzaile jakin batean disolba daitekeen gehieneko solutu kopurua adierazten du. Disoluzio batean, tenperatura jakin batean, solutu gehiagorik disolbatu ezin dugunean, ** disoluzioa ** ** asea ** dela esango dugu.
 * 1.- Disoluzioak **:
 * **Kontzentrazioaren** **adierazpena** || **Azalpena** || **Nola kalkulatu?** ||
 * Masa-ehunekoa **(%**-tan) || 100g disoluziotan zenbat solutu dagoen adierazten da || solutuaren masa-% = (solutu-masa/disoluzio-masa)**·**100 ||
 * Bolumen-ehunekoa **(%**-tan) || disoluzioaren 100 unitate-bolumetan zenbat solutu dagoen adierazten da. || Solutuaren bolumen-%= (solutu-bolumena/disoluzio-bolumena)**·**100 ||
 * Masa-kontzentrazioa (askotan **g/L**) || Disoluzio baten bolumen-unitate bakoitzean (askotan L) zenbat solutu-masa dagoen (g-tan) adierazten da. || Solutuaren masa-kontz.= solutu-masa/ disoluzioaren bolumena. ||
 * Solidoen** disolbagarritasuna **Tenperaturaren** araberakoa da; tenperatura handitzen denean, disolbagarritasuna ere handitzen da, hau da bolumen berean solutuaren gramo gehiago disolba daitezke.
 * Gasak** ere disolba daitezke likidoetan, baina kasu honetan tenperatura handitzen denean gaseen disolbagarritasuna txikiagotu egiten da. Ondorioz: itsaso epeletan oxigeno disolbatu gutxiago dugu itsaso hotzetan baino.

Masa neurtzeko edo objetuak (eta beste magnitudeak) zenbakitzeko unitate berri bat da. Nik esango ba nizu: Zenbaki berezi hau ** Avogadro-ren zenbakia ** ( N ** A ** ) deitzen da eta gramoen eta masa atomikoaren arteko eraldaketarako erabiltzen da: ** 1g = 6,022 · 10 ** 23 ** u ** ** 1 gr = N ** A ** u ** ( u= masa atomiko-ko unitatea, hau da protoi baten masa ) Edozein substantziaren MOL batean ** 6,022 · 10 ** 23 molekula daude. Taula periodikoan Sodioaren (adibidez) masa atomikoa hartzen badugu, 23ko balioa ikusiko dugu, baina unitateak?: ** 23 u edo amu ** edo mau sodio-atomo baten masa da. Baina atomo bat egon beharrean ** mol bat sodio-atomo ** izango bagenu, zein da mol horren masa?:** 23 gramo **, hau da zenbakia mantentzen da eta unitatea da aldatzen den bakarra. Edozein elementu kimikoren mol baten masa kalkulatzeko, nahikoa izango dugu bere Z balioa gramotan adieraztearekin, jakinda masa hori Avogadro-ren zenbaki aina atomoren masa dela. Eta konposatu molekular baten masa (masa molekularra) nola kalkula daiteke?: adibidez ur molekularena ** H2O ** 1.- Formula kimikoa ezagutu behar dugu: uraren kasuan, ba dakigu moekula bakoitzean oxigeno atomo bat eta bi hidrogeno atomo daudela. 2. Atomo bakoitzaren masa atomikoa (zenbaki masikoa, A) erabiliko dugu, horrela Beraz, ur molekula batek, 18 amu ko masa dauka, baina mol bat molekularen masa ( urarena) ** 18 gramo **-ko masa izango du (hau da , ** N ** A ** molekulen **masa delako). Molekula bakar baten masa, ** masa molekularra ** da (**u**-tan edo **amu**-tan adierazten da) ; Mol bat molekulen masa, ** masa molarra ** da eta **gramo**-tan adierazten da. Saia zaitez beste molekula desberdin batzuren masa molekularra kalkulatzen, ondoko kalkulagailuaren laguntzarekin:
 * 2.- Mol kontzeptua. Molaritatea (Molartasuna): **
 * 2.1- Mol bat zer da?: **
 * Ikusi ditut txakur ** pare bat ** || Honek esan nahi du bi txakur ikusi ditudala, beraz pare bat= bi gauzaki ||
 * Erosi dut ** dozena bat ** arrauts || Kasu honetan, 12 arrauts erosi ditu, beraz, dozena bat = 12 gauzaki ||
 * Errealak ** mol bat ** gol egin zion **Osasuna**-ri || Errealak 602214100000000000000000 gol egin dizkio **Osasuna**-ri ||
 * ** Mol bat ** **Sodio**-atomo aurkitu dut || Aurkitu ditut 602214100000000000000000 atomo (**sodio**). ||
 * ** Elementuaren masa atomikoa (zenbaki masikoa, A) ** || ** Atomo kopurua molekula barnean ** || ** Guztira (amu edo mau-tan) ** ||
 * Oxigenoa = 16 || 1 || 16 **u** (edo **amu**) ||
 * Hidrogenoa= 1 || 2 || 2 u ||
 * Ur molekula baten masa (** masa molekularra **) ||  || ** 18 u ** ||

Masa molekularra: kalkulagaiua. ** 2. Jarduera: ** Disoluzioak prestatzeko laborategiko prozedura: ** Click ** hemen Egin ** Click ** beheko ikonoan simulazioa indarrean jartzeko media type="custom" key="28737282" align="center" || media type="custom" key="24707172" || ** Disoluzioak: disolbagarritasuna (simulazioa). **
 * 1. Jarduera: **Kalkula itzazu ondoko taularen konposatu kimikoen **masa molekularra** eta **masa molarra**:
 * Konposatu molekularra || ** Masa molekularra ** (molekula batena, amu edo u-etan) || ** Masa molarra ** (mol batena, g-tan) .  ||
 * Na Cl ||  ||   ||
 * H 2 O ||  ||   ||
 * CH 4 ||   ||   ||
 * H 2 SO 4 ||   ||   ||
 * CaCO 3 ||   ||   ||
 * 3. Jarduera: **Mol kontzeptua (animazioa. //Mole animation//)
 * ** Disoluzioak (simulazioa): **

media type="custom" key="28737286" align="center" || media type="custom" key="28737284" align="center"
 * 4. Jarduera. **
 * Kontzentrazioa (Moletan): Saia zaitez kontzentrazio desberdineko disoluzioak prestatzen. **

Disoluzio baten kontzentrazioa adierazteko modu bat da: ** Disoluzioaren litrobetean dagoen solutuaren mol kopurua da **. Adibide batzu:
 * 2.2- Molaritatea (Molartasuna): (M) **
 * **Disoluzioaren Molartasuna** || **Esanahia** || **Azalpena** ||
 * Sodio kloruroaren (** Cl ** **Na** ) disoluzioa, ** 2M ** kontzentraziokoa || Disoluzio horren litrobetean,solutuaren (Cl Na)** 2 mol ** daudela esan nahi dugu || Cl Na mol baten masa (masa molarra) kalkulatzen ba dugu, (35´5+ 23) disoluzioaren litrobetean soloutuaren ** 2·58,5 g ** disolbatuta daudela esan dezakegu (** 117 ** gramo). ||
 * Azido klorhidriko aren ( **H Cl** ) disoluzio baten kontzentrazio molarra (Molartasuna) ** 1´5M ** koa da || Disoluzio honen litrobetean 1,5 mol azido klorhídriko dugula (H Cl) esan nahi dugu || Beraz, litrobetean, solutuaren ** 54,75 ** gramo azido klorhídriko disolbatuta izango ditugu **( 1´5mol· 36,5 gramo ).** ||
 * Sodio hidroxidoaren (potasa harria) ** OH Na **, disoluzio baten kontzentrazioa 0,5 koa da (hau da, ** 0,5M **). || ** 5. Jarduera: Zer esan nahi du honek ? ** Koadernoan erantzun behar duzu. || ** 6. Jarduera: Zenbat gramo solutu disolbatu dugu disoluzioaren litro bakoitzean?. ** Koadernoan erantzun behar duzu. ||

Aurkibidera itzuli nahi dut.