LIZZ.3.5


 * Hidrosfera kontinentala **

 Taula honetan, Hidrosfera Kontinentaleko “//tamaina//” ikus dezakegu, kontinente desberdinetan: Ur kontinentaleek erliebean eragin geologiko handia izaten dute. Ekintza geologiko hau **meteorizazio **, **higadura, garraio eta sedimentazioaren ** bitartez burutzen da, eta Taula honetan ikusten denez, kontinente desberdinetan dauden ur emariak zonalde klimatikoarekin erlazio zuzena dauka.
 * 1- Hidrosfera kontinentalaren ur sarrera/irteerak: **

**2.A) Kaska Antartikoa........ 2.B) Glaziarrak........... 2.C) Aintzirak......... 2.D) Lurpeko urak.......... 2.E) Ibaiak. **  Lurarren kontinenterik altuena da, itsas mailarekiko batazbesteko altuera 2000 m-koa baita . Planetaren ur gezaren **%80-a** hemen dago. Antartikoa benetako kontinente bat denez, gaineko izotz masa Hidrosfera kontinentalaren parte bat da. Artikoan, aldiz, izotzpean ez dago kontinenterik, izotz masa uretan baitago. Arrazoi honengatik ezin dugu jo Artiko-koa ur kontinentaltzat eta ur gaziak ez direnez ez dira onartzen ere ur ozeanikoen artean.
 * 2- Hidrosfera kontinentalaren sailak: **
 * 2.A) Kaska Antartikoa: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Antartiko-ko izotz-masaren aldakortasuna



<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Gaur egunean, izotz-masa **murrizten** ari da 1, 3, 4, 11, 12, 14 eta 15 puntuetan (Mendebaldeko Antartida) baina **metatzen** ari da erdiko eta ekialdeko Antartida-n (6, 10, 9, 13, 5, 7).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Guztira, Antartida osotasunean hartuta, Hego poloko <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> izotz-azalera **handitzen ari da**.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Urtetik urtera irauten duen izotz-masa mugikorra da glaziarra. Egitura horietan, neguan elurra pilatu eta trinkotu egiten da, izotz bilakatu arte. Pilatutako masaren tentsioaren eta grabitatearen indarraren eraginez, izotz-masak pilatu den lekutik kanporantz eta beherantz mugitzeko joera izango du. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Glaziarrek Lurraren gainazalaren **% 11** estaltzen dute, baina Lurreko ur gezaren hiru laurdenak gordetzen dituzte. Glaziarrek osatzen duten izotz-masaren **% 99** Antartika eta Groenlandian dago pilatuta. Gainerakoa kontinente guztietan zehar eta latitude altuetako irletan barreiatuta dago.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">2.B) Glaziarrak: **


 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">G **<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**laziarrak sortzeko bete behar diren baldintzak**: Garrantzitsuenak **prezipitazioen kantitatea eta tenperatura** dira. Neguan jasotzen den eta pilatzen den elur-kantitateak udan urtzearen ondorioz galtzen den kantitateak baino handiagoa izan behar du. Hori dela eta, glaziarrak mendietako sakonuneetan eta eguzkitik eta haizetik babestutako eremuetan sortzen dira, edo latitude altuetan, tenperatura izotza urtzeko bestekoa izatera heltzen ez den tokietan.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Morfologia glaziarra gogoratzeko**: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Glaziar batek bi eremu nagusi ditu: **metaketa-zona eta ablazio-zona**. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> **Metaketa-zonan**, izenak dioen bezala, elurra pilatzen da eta izotz bilakatu (glaziarraren goiko muturra da, eta azalera osoaren % 60-70 hartzen du). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> **Ablazio edo urtze-zona**, berriz, glaziarraren beheko aldea da, eta hor izotza urtu egiten da. Bi eremuen arteko mugari **oreka-lerro** deritzo. Puntu horretan, oreka dago jasotzen den materialaren eta galtzen denaren artean. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Glaziar baten egoera zein den jakiteko, metaketa-zonaren azalera behatu behar da. Ablazio-zona baino handiagoa bada, glaziarra guztiz garatua dago, hau da, metatzen den elur-kantitatea ablazio-zonan galtzen dena baino handiagoa da. Egoera horretan, glaziarra aurrerantz mugitu eta haranean hedatuko da.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Kontrakoa gertatzen bada, hau da, jasotzen dena baino material gehiago galtzen bada, glaziarra atzerantz mugitzen ari dela esaten da. Itxuraz atzerantz egiten badu ere, benetan, pilatzen dena baino material gehiago urtzen da, eta glaziarra txikiagotu egiten da apurka-apurka. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Glaziarrak:Oinarrizko kontzeptuak <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Glaziar osasuntsuetan, izotzaren mugimenduak azpiko eta inguruetako lurra higatu egiten du, eta mota guztietako materialak gune batetik bestera garraiatzen ditu. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Ur-korronteek (ibaieek) V formako haranak** sortzen dituzte, baina behera mugitzen den glaziarrak haranaren oinarria eta bi hormak higatzen ditu, eta apurka-apurka haran glaziarrak **U forma hartzen du**. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Esan bezala, glaziarrak inguruko lurra **higatzeaz** gain, higaduraren ondorioz askatu den materiala ere **garraiatzen** du. Material hori izotzaren gainean, barnean edo azpian koka daiteke, eta guztia, azkenean, glaziarraren amaieran pilatzen da. Material-pilaketa esanguratsuenak **morrenak** dira. **Morrena**k glaziarraren amaieran eta ertzetan agertzen diren muino txikiak dira, glaziarrak garraiatutako harri, hartxintxar, lohi eta bestelako materialez eratuak, **sailkatu gabe** eta guztiak nahasian.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Morrenez gain, glaziarrek bestelako egitura geologikoak ere sortzen dituzte, baina horietako gehienak ez dira ikusiko glaziarrak atzerantz egin, edo guztiz desagertzen den arte. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Metatze-eremuaren hasieran, esaterako, **zirku** deritzon katilu-formako egitura sortzen da, elurraren pilaketak azpian dagoen lurrean eragindako presioaren eta higaduraren ondorioz. Maiz, egitura horretan pilatutako elurra da dagoeneko desagertuta dagoen glaziarraren azken aztarna, **mihia** desagertu ostean. Horrez gain, ablazioak eta materialen garraioak eragindako egiturak daude, arroketan higatutako materialek marraztutako **marrak**, **drumlinak**, **lakuak** eta bestelakoak. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Crevasses <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Glaziar mota desberdinak daude, kokapen geografikoa, tamaina eta morfologiaren arabera: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Irudietan, glaziar alpino beten elementuak, glaziareen lana (higadura, garraioa, sedimentazio nahastua, ez hautazkoa ..) eta urtze zonetan izaten diren aldaketen ezaugarriak ikus daitezke. <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Glacier simulator <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Glaziar baten aurrerapen eta atzerapenak <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Modelapen glaziarra. Erliebe-egitura glaziarrak.
 * 1) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Mendiko glaziarrak** edo **glaziar alpinoak**: eredu standarra izaten da, galziar baten elementuak deskribatzeko (zirkua, mihia eta urtze zona baititu).
 * 2) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Kaska-ko glaziar kontinentala**: handienak izaten dira; gaur egun bi daude: Antartatika-koa eta Groenlandia-koa.
 * 3) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Meseta edo Lautadako glaziarrak**: kaska-ko antza izaten dute baina txikiagoak dira; Meseta-glaziarrak altuera handiko eremuetan eta goi-lautadetan pilatu ohi den izotz-masa dira. Gehienez 50.000 km2-ko azalera estali ohi dute, eta kupula formakoak dira. Metaketaren erdigunean dago metaketa-zona, eta puntu horretatik norabide guztietara hedatzen da izotza, batzutan mihi desberdin batzuren bidez itsasoratu arte. Islandia eta Artikoko irla batzutan.
 * 4) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Piedemontekoak (mendi-oineko glaziarrak)**: Zirku desberdin batzu elkartzen direnean mihi bakar batean; Alaskan.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Definizioa**: Ur bilketak, gehiengoetan ur gezakoak, gainazalaren sakanetan sortzen direnak. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Aintzira baten ur sarrerak**: ibai-urak eta eskorrentiako urak. Batzutan, lurazpiko uretatik eratortzen dira, maila freatikopean sortzen direnean.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">2.C) Aintzirak: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Urtean zeharko aldakortasuna**: Aintzirek urtean zeharko dinamika bereizgarria izaten dute tenperatura-desberdintasunengatik. Ur masa geldoak direnez, termo-estratifikazioa sortzen da urtaro eta haizeen arabera. (ikusi ezkerreko irudia).

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Termoklina desagertzen denean (udaberrian eta udazkenean) haizeak eraginda ur geruza desberdinak nahastu eta homogeneizatu egiten dira; baina udan eta neguan, Termoklina ongi zehaztuta dago, eta gaineko geruza eta ur-masa sakona ez dira nahasten, erabat bereizturik daude; aintzirako ur masa estratifikatuta dago.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Lurralde eta harri multzo iragazkorretan sartzen diren eratorriak dira. Ur hauek grabitazioaren ondorioz, sakonera handiagoetara sartuko dira, muga iragaztezin bat aurkitu arte. Kasu honetan, lurpeko urak metatzen dira. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Akuiferoak**: Lurpeko zona bat da, ur zirkulazio edo/eta ur-pilaketarekin. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Maila piezometrikoa**: Akuifero itxietan, maila honek adierazten du <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">ura noraino iritsiko litzakeen <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;"> geruza iragaztezinarik ez balego (goikoa zapaila); maila teoriko bat da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Maila freatikoa**: Akuifero baten benetako ur maila. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Akuifero motak**:Egituraren arabera (estratu edo sedimentu-geruzaketaren arabera) akuiferoak bi motetan bereizten dira: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">2.- Akuifero zintzilikatuta. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">3.- Akuifero itxiaren maila piezometrikoa. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">4.- Akuifero erdi-itxiaren maila piezometrikoa. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">5.- Iturria. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">6.- Maila freatikoa. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">7.- Akuifero irekia edo askea. 8.- Akuifero erdi itxia. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">9.- Akuifero itxia. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;"> 10-Putzu arrunta. (Putzu irekia). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">11-Putzu artesiarrak.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">2.D) Lurpeko urak: **
 * 1) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Akuifero askeak(irekiak)**: akuiferoaren gainazala eta atmosferaren artean geruza iragazkor bat aurkitzen da (hareharrizko geruza bat, kasu).
 * 2) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Akuifero atxilotuak**: atmosfera eta akuiferoaren artean geruza iragaztezin bat dago (adibidez, buztinitazkoa). Akuiferoaren sarrera, estratu iragaztezinenarteko tarte iragazkorrren bat izaten da.
 * [[image:alaitznatura/akuiferoak.jpg width="601" height="405" align="center"]] || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 19.5px;">1.- Putzu artesiarra

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">**Baliabide grafikoak**: <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"><span style="background-image: url(">Akuifero baten karga <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"> <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"><span style="background-image: url(">Akuiferoen egitura  <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"> <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"><span style="background-image: url(">Akuifero karstikoen sorrera. <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"> <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"><span style="background-image: url(">Akuiferoen kutsadura. Inpaktuak(I).  <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"> <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; text-align: center;"><span style="background-image: url(">Akuiferoen salinizazioa, kostaldean.Inpaktuak(II). || <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Akuiferoak oso ur-sistema edo egitura “ //<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">hauskorrak //<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">” dira gainustiapen eta kutsadurarekikoa; ur-sarrera eta iragazketa **prozesu geldoak** direnez akuiferoen berbetetzeak epe luzea eskatzen du; honengatik, gainustiapenak akuiferoak lehoreta agor ditzake **ustiapen erritmoa>> sartze erritmoa** bada. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Iragazten diren urek, gainazaletik irristatzean, kutsagaiak disolba ditzakete eta ,jarraian, geruza sakonagoetara substantzia hauek sartuko dituzte **egonaldi luze baterako.** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Akuiferoak desagertzen direnean (estratu eta harri multzoren barnealdea lehortzean) hutsuneak sortzen dira (harrien poruetan eta hausturetan), eta ibaien ura (edo aintzirenena) lekuzalda daitezke hutsik dagoen akuiferorantz, orduan ibaiak, iturriak eta aintzirak lehortuz.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Harri iragazkorren artean **kareharriak** eta **hareharriak** aipa daitezke (**akuifero karstikoak**); kareharriak hauskorrak dira eta euri uretan (azidoak direlako, CO2 disolbatuta eramateagatik) erraz disolbatzen dira; hau dela eta, hausturak gutxinaka zabalduz doaz. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Simak**, **galeriak** eta **leizeak** sortzen dira eta harri multzo barneko ur-zirkulazio bizia. Adibidez: Aralar eta Urbasa mendilerroen lurpeko urak, Artetako sorgunea ....

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Hareharrien** iragazkortasuna beste kausa batengatik dator: **porositatetik.** <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Harri sedimentario hauek hutsune asko daukate eta hutsune hauek elkarkomunikaturik daude, ur-zirkulazioa ahalbidetuz. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Harri iragaztezinen artean, **granitoa** eta harri igneo asko, eta **buztinitak** (harri sedimentarioa) daude.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Gainazaleko ur isuri natural eta **iraunkorrak** dira ibaiak (etenik ez duten ur lasterrak). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> Ibaietan biltzen dira beste aldizkako ur isuriak (uharrerenak eta eskorrentiakoak). A <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">ldizkako ur laster horiei ez zaie //**ibai**// deitzen, horiek askoz ugariagoak izan arren eremu idorretan eta ia idorretan; aldizkako ur-lasterren ur emaria euri sasoietara edo aldian behingo ekaitzetara mugatzen da.
 * <span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 15.6px;">2.E) Ibaiak: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ibai baten ibilguaren zehar **hiru zati** bereizten dira: <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">[|Ibai baten zatiak (animazioa, gaztelaniaz).] <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Ibai baten higa-lana <span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Ibai baten garraio-lana
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ibai-morfologia eta funtzioak gogorarazteko: **
 * 1) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Goi ibilgua**: Jeisten ari den ur masaren energia zinetikoaren gehiengoa **higa-lanetan eta garraio- lanetan** gastatzen da. **Ibilguak V itxura** hartzen du.
 * 2) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Erdi ibilgua**: Maldaren desmaila gutxituz doa; energia zinetikoa ere bai. Higadurak garrantzia galtzen du eta garraikin handieneko sedimentazioa hasten da: ibaieek **sedimentazio sailkatua edo hautazkoa egiten dute**. Ibilguaren zeharko irudia **V-tik U –ra pasatuz doa**. **Meandroak** agertzen hasten dira.
 * 3) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Behe ibilgua**:Oso desmaila txikia; energia zinetikoa ere txikia da; **emariaren abiadura txikia** izaten da. **Uholde lautadak, meandro zabalagoak, terratzak eta estuario/deltak sortzen dira.** Funtzio nagusia **sedimentazioa** da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Higadurak oso garrantzi txikia du. Prozesurik inportanteenak, **garraioa** (sedimentu ertainak eta finak) eta **sedimentazioa**. Meandroak, estuario/deltak ... sortzen dira.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Zer da Hidrograma bat?**: Ibai baten informazio hidrologikoa (denboran zeharkoa) ematen duen irudikapena da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Gehiengoetan **emaria/denbora** erlazioa adierazten da, hau da isuri baten deskarga-ko grafikoa denborarekikoa <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">(L <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; vertical-align: super;">3 <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px;">/t) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Ibaieen emaria aldakorra izaten da zona klimatikoaren arabera (euriteak, elur urtzea, glaziarrak, lurrinketa ...). Emariaren balioa denborarekiko, hidrogrametan adierazita, ibaiak bereizteko baliabide aproposa da, gehienbat isurialde ozeaniko eta isurialde mediterraneoko ibaieen portaera desberdintezeko.
 * <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">Ibai-erresumak eta ****<span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;"> Hidrogramak ****<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; line-height: 1.5;">: **

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**Honako ibai-erresuma motak bereizten dira**: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**1.- Mendikoa,** lau azpimotekin: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> //a)// //<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">erresuma nivo-pluviala //<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;"> (elur-eurikoa): Hidrogramaren grafikoak gailur bat aurkezten du udaberrian eta beste bat udazkenean. Udaberriko emaria handiagoa da udazkenekoa baino. Emaririk handiena maiatzan. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> b) //<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">erresuma pluvio-niva //<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">l (euri-elurrekoa):aurrekoaren antza baina <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;"> elur urtzetik datorren ura euritetik baino txikiagoa denean, <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">c) //mendiko erresuma nivala// (elurrekoa): Udako emaria handia da. Neguan emaria txikia izaten da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> //d) nival-transitziokoa:// Hidrogramaren datuek udaberriko emaria handia aurkezten dute. Udazkenean, emaria-k handitze txiki bat ere egiten du. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**2.- Atlantikoa** (Plubial ozeanikoa): Grafikoak gailur edo gehienezko bakar bat dauka neguko hilabeteetan; udan gutxieneko sakon bat agertzen da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">**3.- Mediterraneoa**: Hidrograma-k hiru geihenezko ditu urtean zehar, **udaberri-hasieran, maiatzan eta udazkenean** (nagusia). <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">4.- **Plubial Azpitropikala**: Grafikoak gailur bat egiten du neguko hilabetetan eta **oso haran sakon bat** (gutxienekoa) udan. Gehienezko eta gutxienekoaren arteko emari-aldea handiagoa da erresuma **Plubial Ozeaniko**-koa baino. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 21.45px;">**Azter ezazu** animazio hau: <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;"> [|Ibai-Erresuma motak] <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Urte hidrologikoa urriaren 1-ean hasten da eta ondorengo urteko irailaren 30-ean bukatzen da. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Hauek dira Hidrogrametan kontuan hartzen diren aldagaiak:


 * 1) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">//Modulu edo emari absolutua// **(Z)**: hileko batazbestekoen batura zati hamabi.
 * 2) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">//Modulu erlatiboa// **(Mr)** : (Modulu absolutua · 1000) / hobi hidrografikoaren azalera Km <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; vertical-align: super;">2 <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">-tan.
 * 3) <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">//Hileko emariaren koefizientea// **(k)**: Batazbesteko hileko emaria / modulu absolutua.

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">Egoera ezin hobeetan eta ibaiaren erresuma egonkorra balitz, **K = 1** izango litzake ibilguaren puntu guztietan. <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14.3px; line-height: 1.5;">//Hileko emariaren koefizientea// **K>1** balioa hartzen dueneko puntuetan, **goi-urak** deitzen dira eta **K<1 koa** hartzen duenekoetan **behe urak.**

**<span style="color: #0857f0; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 130%;">Jarduerak: Ibai-Hidrogramen azterketa. **
 * [[image:seoUrgell.png width="110" height="77" align="center"]]

<span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Régimen nivopluvial: hidrograma del Segre en la Seu d'Urgell ||

<span style="display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%; text-align: center;">Régimen pluvionival: hidrograma del Cinca en Fraga ||

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Régimen pluvial Oceánico: hidrograma del Miño en Puentemayor ||

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Régimen pluvial Mediterráneo: hidrograma del Ebro en Zaragoza

||

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 110%;">Aurkibidera